Prof. Dr. Şeker, “Aydınoğulları, Anadolu'nun Türkleşmesinde önemli rol oynamıştır"

Ege Üniversitesi (EÜ) Birgivi İlahiyat Fakültesi tarafından düzenlenen “İzmir’de İlmî ve Kültürel Hayat -I- (14-16.

GİRİŞ: 14 Nisan 2025 - 11:55

Prof. Dr. Şeker, “Aydınoğulları, Anadolu'nun Türkleşmesinde önemli rol oynamıştır"

Fotoğraf : BEYAZ

Ege Üniversitesi (EÜ) Birgivi İlahiyat Fakültesi tarafından düzenlenen “İzmir’de İlmî ve Kültürel Hayat -I- (14-16. yy.)” sempozyumu kapsamında “İzmir’e 14-16. Yüzyıllardan Bakmak” konulu açılış konferansı gerçekleştirildi. EÜ Kültür ve Sanat Evi’nde yapılan konferansı, emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Mehmet Şeker verdi.

EÜ Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı öğretim elemanı Arş. Gör. Yakup Selim Şenel’in tambur dinletisiyle başlayan programa, Bornova Kaymakamı Muzaffer Şahiner, EÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Ersan, Birgivi İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Muhammet Hanefi Palabıyık, Prof. Dr. Mehmet Şeker’in yanı sıra akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

“Anadolu’da ilk Türkçe eserler Aydınoğulları döneminde yazılmıştır”

Aydınoğulları Beyliği’nin Batı Anadolu’daki en önemli beyliklerden biri olduğunu belirterek konuşmasına başlayan Prof. Dr. Mehmet Şeker, “Kısa sürede bölgelerinde kabul gören Aydınoğulları, Birgi, Tire ve Ayasuluk gibi merkezlerde cami, medrese, mekteb-i sibyân, dârül-huffâz ve zâviyeler inşa ederek hem ilmî faaliyetlerin gelişmesine hem de bölgenin imarına büyük katkı sağlamıştır. Aydınoğulları Beyliği’nin ilim erbabına verdiği değer çok büyüktür. Başta Aydınoğlu Mehmet Bey olmak üzere beyliğin diğer yöneticileri, ilim adamlarına yakınlık göstermiş; onların bölgeye yerleşip rahatça ilmi faaliyetlerde bulunmaları için gerekli ortamı sağlamışlardır. Bu sayede birçok âlim ve şeyh bölgeye yerleşmiş, kültürel gelişime büyük katkı sunmuştur. İbn Melek’in yanı sıra Hacı Paşa, Hâkim Bereket ve Şihâbuddin Sivâsî gibi önemli müellifler burada eser vermiştir. Anadolu’da yazılmış ilk Türkçe kitaplar arasında yer alan bu eserlerin Aydınoğulları coğrafyasında yazılmış olması, onları kültür tarihimiz açısından daha da önemli kılıyor. Hacı Paşa’nın tıbba dair eserlerinin yanında tefsir, tasavvuf, mantık ve kelâm gibi alanlardaki çalışmaları, onun döneminin önde gelen bilginlerinden biri olduğunu gösteriyor” dedi.

Tıp alanında da Hacı Paşa’nın önemli eserlerinden ayrı, bu alanda eser veren önemli bilginlerinde bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Şeker, “Bu isimlerden biri de Hakim-Hekim Bereket’tir. Hakkında çok az bilgiye sahip olsak da Aydınoğlu Mehmet Bey zamanında bölgeye göç ettiği ve Arapça ile Farsçayı iyi bildiği anlaşılmaktadır. 'Tuhfe-i Mübârizî' adlı eserinde, İbn Sina’nın 'Kanun'undan faydalanmakla birlikte kendi tecrübelerini de katarak hijyenik açıdan önemli bilgiler sunmuştur” diye konuştu.

“Aydınoğulları kültür tarihimizde önemli bir yere sahip”

Aydınoğulları Beyliği’nin yalnızca kendi dönemlerinde değil, Türk kültür tarihine bıraktıkları eserlerle de önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Mehmet Şeker, “Batı Anadolu’da hüküm süren Aydınoğulları, bölgenin Türkleşmesi ve İslamlaşmasında etkili olmuş, Türkçeye hizmet etmiş, sadece temel İslam bilimlerinde değil, farklı alanlarda eser veren bilginleri de desteklemiştir” dedi.

Prof. Dr. Şeker, Aydınoğulları döneminde kurulan ilim müesseseleri ve yetişen âlimlerin tanınmasının önemli olduğunu, ancak kültürel mirasın sağlıklı anlaşılması için sadece bu beylikle sınırlı kalınmaması gerektiğine ve diğer beyliklerin de incelenmesi ve özellikle Osmanlılarla birleşen yapılar üzerinden ilmi hayatın gelişiminin takip edilmesi gerektiğini ve bu çerçevede, Beylikler dönemiyle ilgili çalışmaların teşvik edilip desteklenmesi gerektiğini ifade etti.

“Aydınoğulları devri, ilmi ve kültürel yönüyle ayrıca incelenmeli”

Aydınoğulları döneminin Anadolu’nun ilmi ve kültürel tarihindeki yerine dikkat çeken Prof. Dr. Şeker, “Bu dönem, yalnızca siyasi değil, kültürel ve ilmî bakımdan da zengin bir dönemdir. Aydınoğulları, Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasında önemli rol oynamış; temel İslam ilimlerinin yanı sıra farklı alanlarda da eser veren âlimleri desteklemiştir. Dil ve ilim açısından Türkçe ’ye de hizmet etmiş bir beylik olarak, kültür tarihimize yaptıkları katkılar bakımından bu dönemin ayrıca incelenmesi gerektiğini düşünüyorum. Aydınoğulları’nın yalnızca kendi dönemlerinde değil, Osmanlı himayesine girdikten sonra da ilmî faaliyetlerini sürdürdü. Bu yönüyle Aydınoğulları devrinin, ilmi ve kültürel değerleriyle ön plana çıkan, özel bir dönem olduğunu söyleyebiliriz. Hatta bu sempozyuma ‘Aydınoğulları Devrinde İlmi ve Kültürel Hayat’ başlığı verilmesi de oldukça anlamlı olurdu” diye konuştu.

Konuşmanın ardından Birgivi İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Muhammet Hanefi Palabıyık, sunumunu gerçekleştiren emekli Prof. Dr. Mehmet Şeker ve Arş. Gör. Yakup Selim Şenel’e “Teşekkür Belgesi” takdim etti.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Haber Kaynağı : BEYAZ

Ege Üniversitesi (EÜ) Birgivi İlahiyat Fakültesi tarafından düzenlenen “İzmir’de İlmî ve Kültürel Hayat -I- (14-16.

O AV P

1	Galatasaray	20	47	49
2	Fenerbahçe	20	45	46
3	Trabzonspor	20	38	42
4	Göztepe	20	27	39
5	Beşiktaş	20	35	36
6	Başakşehir	20	34	30
7	Samsunspor	20	24	30
8	Gaziantep FK	20	27	25
Tamamını Göster
15	Eyüpspor	20	16	18
16	Kasımpaşa	20	15	16
17	Kayserispor	20	16	15
18	Karagümrük	20	17	9

O AV P

1	Amed Sportif	23	51	46
2	Erzurumspor	23	43	45
3	Esenler Erokspor	23	50	44
4	Arca Çorum FK	23	35	41
5	Bodrum FK	23	44	39
6	Pendikspor	23	34	39
7	Bandırmaspor	23	31	36
8	Boluspor	23	41	35
Tamamını Göster
17	Serik Belediyespor	23	23	26
18	Sakaryaspor	23	32	23
19	Hatayspor	23	18	7
20	A.Demirspor	23	15	-28

O AV P

1	Arsenal	24	46	53
2	M.City	24	49	47
3	Aston Villa	24	35	46
4	M. United	24	44	41
5	Chelsea	24	42	40
6	Liverpool	24	39	39
7	Brentford	24	36	36
8	Sunderland	24	26	36
Tamamını Göster
17	N. Forest	24	24	26
18	West Ham United	24	29	20
19	Burnley	24	25	15
20	Wolves	24	15	8

O AV P

1	Bayern Munih	20	74	51
2	B. Dortmund	20	41	45
3	Hoffenheim	20	43	42
4	VfB Stuttgart	20	37	39
5	RB Leipzig	20	38	36
6	Leverkusen	19	38	35
7	Freiburg	20	31	27
8	E. Frankfurt	20	40	27
Tamamını Göster
15	Werder Bremen	20	22	19
16	Mainz 05	20	23	18
17	St. Pauli	20	18	14
18	FC Heidenheim	20	19	13

O AV P

1	Barcelona	22	60	55
2	Real Madrid	22	47	54
3	Atletico Madrid	22	38	45
4	Villarreal	21	39	42
5	Real Betis	22	36	35
6	Espanyol	22	26	34
7	Celta Vigo	22	29	33
8	Real Sociedad	22	30	28
Tamamını Göster
17	Mallorca	22	25	22
18	Rayo Vallecano	22	18	22
19	Levante	21	24	18
20	Real Oviedo	22	12	16

O AV P

1	Inter	23	52	55
2	AC Milan	22	35	47
3	SSC Napoli	23	33	46
4	Juventus	23	39	45
5	Roma	23	27	43
6	Como	23	37	41
7	Atalanta	23	30	36
8	Lazio	23	24	32
Tamamını Göster
17	Lecce	23	13	18
18	Fiorentina	23	25	17
19	Pisa	23	19	14
20	Verona	23	18	14

O AV P

1	PSG	20	43	48
2	Lens	20	34	46
3	Marsilya	20	46	39
4	Lyon	20	33	39
5	Lille	20	34	32
6	Rennes	20	30	31
7	Strasbourg	20	33	30
8	Toulouse	20	31	30
Tamamını Göster
15	Le Havre	20	16	20
16	Nantes	20	19	14
17	Auxerre	20	14	13
18	Metz	20	21	12

O AV P

1	PSV Eindhoven	21	64	56
2	Feyenoord	21	51	39
3	NEC Nijmegen	20	52	38
4	Ajax	21	41	38
5	S. Rotterdam	21	27	35
6	Alkmaar	21	36	32
7	FC Twente	21	31	31
8	FC Groningen	21	28	31
Tamamını Göster
15	FC Volendam	21	22	18
16	Heracles	21	30	17
17	NAC Breda	21	23	16
18	Telstar	21	25	16