Prof. Dr. Şeker, “Aydınoğulları, Anadolu'nun Türkleşmesinde önemli rol oynamıştır"

Ege Üniversitesi (EÜ) Birgivi İlahiyat Fakültesi tarafından düzenlenen “İzmir’de İlmî ve Kültürel Hayat -I- (14-16.

GİRİŞ: 14 Nisan 2025 - 11:55

Prof. Dr. Şeker, “Aydınoğulları, Anadolu'nun Türkleşmesinde önemli rol oynamıştır"

Fotoğraf : BEYAZ

Ege Üniversitesi (EÜ) Birgivi İlahiyat Fakültesi tarafından düzenlenen “İzmir’de İlmî ve Kültürel Hayat -I- (14-16. yy.)” sempozyumu kapsamında “İzmir’e 14-16. Yüzyıllardan Bakmak” konulu açılış konferansı gerçekleştirildi. EÜ Kültür ve Sanat Evi’nde yapılan konferansı, emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Mehmet Şeker verdi.

EÜ Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı öğretim elemanı Arş. Gör. Yakup Selim Şenel’in tambur dinletisiyle başlayan programa, Bornova Kaymakamı Muzaffer Şahiner, EÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Ersan, Birgivi İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Muhammet Hanefi Palabıyık, Prof. Dr. Mehmet Şeker’in yanı sıra akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

“Anadolu’da ilk Türkçe eserler Aydınoğulları döneminde yazılmıştır”

Aydınoğulları Beyliği’nin Batı Anadolu’daki en önemli beyliklerden biri olduğunu belirterek konuşmasına başlayan Prof. Dr. Mehmet Şeker, “Kısa sürede bölgelerinde kabul gören Aydınoğulları, Birgi, Tire ve Ayasuluk gibi merkezlerde cami, medrese, mekteb-i sibyân, dârül-huffâz ve zâviyeler inşa ederek hem ilmî faaliyetlerin gelişmesine hem de bölgenin imarına büyük katkı sağlamıştır. Aydınoğulları Beyliği’nin ilim erbabına verdiği değer çok büyüktür. Başta Aydınoğlu Mehmet Bey olmak üzere beyliğin diğer yöneticileri, ilim adamlarına yakınlık göstermiş; onların bölgeye yerleşip rahatça ilmi faaliyetlerde bulunmaları için gerekli ortamı sağlamışlardır. Bu sayede birçok âlim ve şeyh bölgeye yerleşmiş, kültürel gelişime büyük katkı sunmuştur. İbn Melek’in yanı sıra Hacı Paşa, Hâkim Bereket ve Şihâbuddin Sivâsî gibi önemli müellifler burada eser vermiştir. Anadolu’da yazılmış ilk Türkçe kitaplar arasında yer alan bu eserlerin Aydınoğulları coğrafyasında yazılmış olması, onları kültür tarihimiz açısından daha da önemli kılıyor. Hacı Paşa’nın tıbba dair eserlerinin yanında tefsir, tasavvuf, mantık ve kelâm gibi alanlardaki çalışmaları, onun döneminin önde gelen bilginlerinden biri olduğunu gösteriyor” dedi.

Tıp alanında da Hacı Paşa’nın önemli eserlerinden ayrı, bu alanda eser veren önemli bilginlerinde bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Şeker, “Bu isimlerden biri de Hakim-Hekim Bereket’tir. Hakkında çok az bilgiye sahip olsak da Aydınoğlu Mehmet Bey zamanında bölgeye göç ettiği ve Arapça ile Farsçayı iyi bildiği anlaşılmaktadır. 'Tuhfe-i Mübârizî' adlı eserinde, İbn Sina’nın 'Kanun'undan faydalanmakla birlikte kendi tecrübelerini de katarak hijyenik açıdan önemli bilgiler sunmuştur” diye konuştu.

“Aydınoğulları kültür tarihimizde önemli bir yere sahip”

Aydınoğulları Beyliği’nin yalnızca kendi dönemlerinde değil, Türk kültür tarihine bıraktıkları eserlerle de önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Mehmet Şeker, “Batı Anadolu’da hüküm süren Aydınoğulları, bölgenin Türkleşmesi ve İslamlaşmasında etkili olmuş, Türkçeye hizmet etmiş, sadece temel İslam bilimlerinde değil, farklı alanlarda eser veren bilginleri de desteklemiştir” dedi.

Prof. Dr. Şeker, Aydınoğulları döneminde kurulan ilim müesseseleri ve yetişen âlimlerin tanınmasının önemli olduğunu, ancak kültürel mirasın sağlıklı anlaşılması için sadece bu beylikle sınırlı kalınmaması gerektiğine ve diğer beyliklerin de incelenmesi ve özellikle Osmanlılarla birleşen yapılar üzerinden ilmi hayatın gelişiminin takip edilmesi gerektiğini ve bu çerçevede, Beylikler dönemiyle ilgili çalışmaların teşvik edilip desteklenmesi gerektiğini ifade etti.

“Aydınoğulları devri, ilmi ve kültürel yönüyle ayrıca incelenmeli”

Aydınoğulları döneminin Anadolu’nun ilmi ve kültürel tarihindeki yerine dikkat çeken Prof. Dr. Şeker, “Bu dönem, yalnızca siyasi değil, kültürel ve ilmî bakımdan da zengin bir dönemdir. Aydınoğulları, Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasında önemli rol oynamış; temel İslam ilimlerinin yanı sıra farklı alanlarda da eser veren âlimleri desteklemiştir. Dil ve ilim açısından Türkçe ’ye de hizmet etmiş bir beylik olarak, kültür tarihimize yaptıkları katkılar bakımından bu dönemin ayrıca incelenmesi gerektiğini düşünüyorum. Aydınoğulları’nın yalnızca kendi dönemlerinde değil, Osmanlı himayesine girdikten sonra da ilmî faaliyetlerini sürdürdü. Bu yönüyle Aydınoğulları devrinin, ilmi ve kültürel değerleriyle ön plana çıkan, özel bir dönem olduğunu söyleyebiliriz. Hatta bu sempozyuma ‘Aydınoğulları Devrinde İlmi ve Kültürel Hayat’ başlığı verilmesi de oldukça anlamlı olurdu” diye konuştu.

Konuşmanın ardından Birgivi İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Muhammet Hanefi Palabıyık, sunumunu gerçekleştiren emekli Prof. Dr. Mehmet Şeker ve Arş. Gör. Yakup Selim Şenel’e “Teşekkür Belgesi” takdim etti.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Haber Kaynağı : BEYAZ

Ege Üniversitesi (EÜ) Birgivi İlahiyat Fakültesi tarafından düzenlenen “İzmir’de İlmî ve Kültürel Hayat -I- (14-16.

O AV P

1	Galatasaray	31	72	74
2	Fenerbahçe	31	68	67
3	Trabzonspor	31	58	65
4	Beşiktaş	32	56	59
5	Başakşehir	31	52	51
6	Göztepe	31	39	51
7	Samsunspor	31	39	45
8	Rizespor	32	44	40
Tamamını Göster
15	Gençlerbirliği	31	30	28
16	Eyüpspor	31	25	28
17	Kayserispor	31	23	26
18	Karagümrük	31	27	21

O AV P

1	Erzurumspor	38	82	81
2	Amed Sportif	38	81	74
3	Esenler Erokspor	38	81	74
4	Arca Çorum FK	38	63	71
5	Bodrum FK	38	71	65
6	Pendikspor	38	58	63
7	Keçiörengücü	38	73	60
8	Bandırmaspor	38	47	60
Tamamını Göster
17	Serik Belediyespor	38	44	39
18	Sakaryaspor	38	45	34
19	Hatayspor	38	33	14
20	A.Demirspor	38	22	-54

O AV P

1	Arsenal	34	64	73
2	M.City	33	66	70
3	M. United	34	60	61
4	Liverpool	34	57	58
5	Aston Villa	34	47	58
6	Brentford	35	50	51
7	Brighton	35	48	50
8	Bournemouth	34	52	49
Tamamını Göster
17	West Ham United	35	42	36
18	Tottenham	34	43	34
19	Burnley	35	35	20
20	Wolves	35	24	17

O AV P

1	Bayern Munih	32	114	82
2	B. Dortmund	31	65	67
3	RB Leipzig	31	62	62
4	Hoffenheim	32	64	60
5	VfB Stuttgart	32	64	57
6	Leverkusen	31	62	55
7	E. Frankfurt	32	57	44
8	Freiburg	31	44	43
Tamamını Göster
15	Union Berlin	32	35	32
16	St. Pauli	31	26	26
17	Wolfsburg	31	41	25
18	FC Heidenheim	32	37	25

O AV P

1	Barcelona	33	87	85
2	Real Madrid	33	68	74
3	Villarreal	34	64	68
4	Atletico Madrid	34	56	61
5	Real Betis	33	49	50
6	Getafe	33	28	44
7	Celta Vigo	33	45	44
8	Real Sociedad	33	52	43
Tamamını Göster
17	Alaves	33	38	36
18	Sevilla	33	40	34
19	Levante	34	38	33
20	Real Oviedo	33	26	28

O AV P

1	Inter	34	80	79
2	SSC Napoli	34	52	69
3	AC Milan	34	48	67
4	Juventus	34	57	64
5	Como	34	59	61
6	Roma	34	48	61
7	Atalanta	34	47	54
8	Lazio	34	37	48
Tamamını Göster
17	Lecce	35	24	32
18	Cremonese	34	26	28
19	Verona	34	23	19
20	Pisa	35	25	18

O AV P

1	PSG	30	68	69
2	Lens	30	60	63
3	Lyon	31	48	57
4	Lille	31	50	57
5	Rennes	31	54	56
6	Marsilya	32	59	53
7	AS Monaco	31	54	51
8	Strasbourg	30	49	46
Tamamını Göster
15	Nice	31	35	30
16	Auxerre	31	27	25
17	Nantes	32	29	23
18	Metz	31	31	16

O AV P

1	PSV Eindhoven	31	90	77
2	Feyenoord	31	65	58
3	NEC Nijmegen	31	73	55
4	Ajax	31	59	54
5	FC Twente	31	52	54
6	Alkmaar	31	52	49
7	SC Heerenveen	31	55	47
8	FC Utrecht	32	49	45
Tamamını Göster
15	FC Volendam	31	33	31
16	Telstar	31	43	30
17	NAC Breda	32	30	26
18	Heracles	31	34	19