Türkiye Kirli Hava Soluyor!

Türk Tabipler Birliği tarafından hazırlanan raporda, "Türkiye'nin tamamı kirli hava soluyor" denildi.

GİRİŞ: 20 Ekim 2025 - 18:12

Fotoğraf : BSHA

Türkiye kirli hava soluyor! TTB ‘Kara Rapor 2025’ i açıkladı : Türkiye’nin Tamamı Kirli Hava Soluyor, Kirliliğin Ekonomik Faturası Yıllık 138 Milyar Dolar!

KARA RAPOR AÇIKLANDI

Türk Tabipleri Birliği’nin (TTB) de aralarında yer aldığı 13 meslek ve sivil toplum örgütünün oluşturduğu Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP); hava kirliliğinin azaltılması, halk sağlığının korunması ve temiz hava hakkının savunulması amacıyla her yıl hazırladığı “Kara Rapor”un yedincisini, Bahçeşehir Üniversitesi Güney Yerleşkesi’nde düzenlenen basın toplantısı ile duyurdu. Basın toplantısına TTB Merkez Konseyi II. Başkanı Dr. Pınar Saip de katıldı. Toplantının açılışında söz alan THHP Yürütme Kurulu üyesi ve TTB THHP Temsilcisi Dr. Gamze Varol; temiz havanın sağlıklı bir yaşam için vazgeçilmez ve temel bir insan hakkı olmasından hareketle THHP’nin kurulduğunu ve on yıldır daha sağlıklı bir gelecek için mücadele ettiklerini belirtti. THHP Koordinatörü Deniz Gümüşel; her yıl Türkiye’nin hava kalitesiyle ilgili sorunları ve çözüm önerilerini ortaya koydukları Kara Rapor’da bu yıl farklı olarak hava kirliliğinin sebep olduğu erken ölümlerin ekonomiye etkisini de hesapladıklarını belirtti ve kamu otoritesine sorumluluğunu hatırlattı.

BURSA, OSMANİYE, MALATYA, IĞDIR’DAKİ PARTİKÜL MADDE KİRLİLİĞİ ALARM VERİYOR

Dr. Pınar Saip de kısa bir konuşma yaparak soluduğumuz havanın sağlık için önemine dikkat çekerek deprem bölgesindeki çalışmalar başta olmak üzere platformda emeği geçen herkese teşekkür etti. Kara Rapor 2025’te öne çıkan bazı notlar şöyle:

Havadaki en tehlikeli maddelerden PM2.5’in yarattığı kirliliğin ekonomik karşılığı bir yılda yaklaşık 138 milyar dolar. Bu, Türkiye’nin 2024 gayrisafi yurtiçi hasılasının %10’una denk düşüyor. PM2.5 maruziyetinin azaltılmasıyla her yıl on binlerce hayat kurtarılabilir ve ekonomi üzerindeki yük hafifletilebilir.
2024 yılında hiçbir ilin yıllık ortalama hava kalitesi, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) önerdiği kılavuz değerlere uygun değil.
Partikül madde kirliliği en yüksek üç il Osmaniye, Iğdır ve Malatya. Osmaniye’nin kirlilik düzeyi, DSÖ’nün önerdiği en yüksek düzeyin beş katından, Türkiye’deki yasal sınırın ise iki katından fazla.
Sanayi tesislerinin ve termik santrallerin yoğun olduğu Bursa Kestel, Osmaniye ve Şırnak’ta halk yılın 250 gününde, yani yaklaşık %70’inde sağlıksız havaya maruz kaldı.
İstanbul Sultangazi’de Cebeci taşocakları nedeniyle halk yılın 263 gününde kirli hava soludu.
İzmir’de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı hava kalitesi izleme istasyonlarından bu yıl da yeterli veri alınamadığı için kapsamlı bir değerlendirme yapılamadı.
Türkiye’de PM2.5 kirliliği nedeniyle 2023’te 63 bin 851, 2024’te 62 bin 644 erken ölüm yaşandı. Bu, 30 yaş üstü nüfustaki tüm ölümlerin yaklaşık %13’ünün hava kirliliğine atfedilmesi anlamına geliyor.
Hava kirliliğine bağlı ölüm oranı en yüksek il de kirlilik düzeyinde olduğu gibi Osmaniye (%33,8).
Orman yangınlarından kaynaklanan PM2.5 kirliliğinin sağlık üzerindeki etkileri, özellikle solunum sistemi hastalıkları nedeniyle çok daha ağır.
İklim değişikliğinin yol açtığı yüksek sıcaklıklar; besin güvencesizliği, bulaşıcı hastalıklar, hava kirliliği, çocuklarda erken doğum, solunum yolu hastalıkları, yetersiz beslenme, ishal ve enfeksiyon riskini artırıyor. Bu riskler, çocuklar söz konusu olduğunda on kat daha fazla oluyor.
Atmosferin üst katmalarında yaşamı koruyan ozon, yer seviyesinde ise zararlı bir kirleticiye dönüşüyor; solunum yollarında tahriş, iltihaplanma ve akciğer fonksiyonlarında azalma gibi sağlık sorunlarına yol açıyor.
DSÖ, ozon için sekiz saatlik ortalama sınırı 100 µg/m³ olarak belirlerken, Türkiye’de bu değer 120 µg/m³.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın hava kalitesini izleyen altyapısı son on yılda genişletilmiş olsa da, veri kalitesi ve sürekliliği zayıflıyor. 380 ölçüm istasyonunun yalnızca bir kısmı öngörülen düzeyde veri üretebiliyor.

TEMİZ HAVA İÇİN 7 ADIM ATILMALI

Kara Rapor 2025’te Türkiye’de hava kirliliği ile buna bağlı sağlık sorunlarının ve mali yükün azaltılması için atılması gereken yedi adım şöyle sıralanıyor:

Ekonomik etki analizleri politikaya girdi olmalı: PM2.5 kirliliğine bağlı ölüm ve hastalıkların ekonomik maliyeti düzenli olarak hesaplanmalı ve kirlilik önleme politikaları kamu yatırım planlarına entegre edilmeli. Sağlık ve çevre politikalarında maliyet-etkinlik değerlendirmeleri yapılmalı; hava kirliliğiyle mücadeleye ayrılan kaynaklar artırılmalı.
Ulusal Hava Kalitesi İzleme Sistemi güçlendirilmeli: Veri sürekliliği ve kalitesi, PM2.5 ölçümü yapabilen istasyon sayısı artırılmalı.
Veriler şeffaf ve kamuya açık olmalı: Hava kalitesi verileri anlık ve geçmiş dönem karşılaştırmalı olarak kamuya açık hale getirilmeli; düzenli denetim ve yaptırımlar olmalı.
PM2.5 için ulusal limit değeri belirlenmeli: DSÖ’nün önerdiği yıllık ortalama 5 µg/m³ hedef alınarak mevzuat hazırlanmalı, geçiş takvimi oluşturulmalı.
Kirletici kaynaklar azaltılmalı: Fosil yakıt kullanımı kademeli olarak sonlandırılmalı. Temiz enerjiye geçiş teşvik edilmeli. Denetimler sıklaştırılmalı, emisyon sınırları daha katı hale getirilmeli. Motorlu taşıt bağımlılığı azaltılmalı.
Hava kirliliği ile mücadele sağlık politikalarına entegre edilmeli: PM2.5 ve ozon gibi kirleticilere bağlı hastalık yükünün azaltılması, ulusal sağlık stratejilerine entegre edilmeli.
İklim krizi ve çocuk sağlığı odaklı programlar: Çocukları aşırı sıcak, hava kirliliği ve iklim kaynaklı afetlerden korumaya yönelik sağlık, eğitim ve sosyal politika entegrasyonu sağlanmalı.
THHP’nin temiz hava hakkı için düzenlediği imza kampanyasına katılmak için tıklayınız.
(BSHA – Bilim ve Sağlık Haber Ajansı)

Haber Kaynağı : BSHA

O AV P

1	Galatasaray	32	73	74
2	Fenerbahçe	32	71	70
3	Trabzonspor	32	59	66
4	Beşiktaş	32	56	59
5	Göztepe	32	40	52
6	Başakşehir	32	53	51
7	Samsunspor	32	43	48
8	Rizespor	32	44	40
Tamamını Göster
15	Eyüpspor	32	26	29
16	Gençlerbirliği	32	30	28
17	Kayserispor	32	24	27
18	Karagümrük	32	28	24

O AV P

1	Erzurumspor	38	82	81
2	Amed Sportif	38	81	74
3	Esenler Erokspor	38	81	74
4	Arca Çorum FK	38	63	71
5	Bodrum FK	38	71	64
6	Pendikspor	38	58	63
7	Keçiörengücü	38	73	60
8	Bandırmaspor	38	47	60
Tamamını Göster
17	Serik Belediyespor	38	44	39
18	Sakaryaspor	38	45	34
19	Hatayspor	38	33	14
20	A.Demirspor	38	22	-54

O AV P

1	Arsenal	35	67	76
2	M.City	34	69	71
3	M. United	35	63	64
4	Liverpool	35	59	58
5	Aston Villa	35	48	58
6	Bournemouth	35	55	52
7	Brentford	35	52	51
8	Brighton	35	49	50
Tamamını Göster
17	Tottenham	35	45	37
18	West Ham United	35	42	36
19	Burnley	35	35	20
20	Wolves	35	25	18

O AV P

1	Bayern Munih	32	116	83
2	B. Dortmund	32	65	67
3	RB Leipzig	32	63	62
4	Leverkusen	32	66	58
5	VfB Stuttgart	32	66	58
6	Hoffenheim	32	64	58
7	Freiburg	32	45	44
8	E. Frankfurt	32	57	43
Tamamını Göster
15	Werder Bremen	32	37	32
16	Wolfsburg	32	42	26
17	St. Pauli	32	27	26
18	FC Heidenheim	32	38	23

O AV P

1	Barcelona	34	89	88
2	Real Madrid	34	70	77
3	Villarreal	34	64	68
4	Atletico Madrid	34	58	63
5	Real Betis	34	52	53
6	Celta Vigo	34	48	47
7	Getafe	34	28	44
8	Athletic Bilbao	34	40	44
Tamamını Göster
17	Sevilla	34	41	37
18	Alaves	34	40	36
19	Levante	34	38	33
20	Real Oviedo	34	26	28

O AV P

1	Inter	35	82	82
2	SSC Napoli	35	52	70
3	AC Milan	35	48	67
4	Juventus	35	58	65
5	Roma	35	52	64
6	Como	35	59	62
7	Atalanta	35	47	55
8	Lazio	35	39	51
Tamamını Göster
17	Lecce	35	24	32
18	Cremonese	35	27	28
19	Verona	35	24	20
20	Pisa	35	25	18

O AV P

1	PSG	31	70	70
2	Lens	31	61	64
3	Lyon	32	52	60
4	Lille	32	51	58
5	Rennes	32	56	56
6	AS Monaco	32	56	54
7	Marsilya	32	59	53
8	Strasbourg	31	50	46
Tamamını Göster
15	Nice	32	36	31
16	Auxerre	32	30	28
17	Nantes	32	29	23
18	Metz	32	32	16

O AV P

1	PSV Eindhoven	32	92	78
2	Feyenoord	32	67	61
3	NEC Nijmegen	32	74	56
4	Ajax	32	61	55
5	FC Twente	32	54	55
6	Alkmaar	32	54	50
7	SC Heerenveen	32	57	50
8	FC Utrecht	32	51	47
Tamamını Göster
15	Telstar	32	44	31
16	FC Volendam	32	33	31
17	NAC Breda	32	30	25
18	Heracles	32	34	19

Türkiye Kirli Hava Soluyor!

KARA RAPOR AÇIKLANDI

BURSA, OSMANİYE, MALATYA, IĞDIR’DAKİ PARTİKÜL MADDE KİRLİLİĞİ ALARM VERİYOR

TEMİZ HAVA İÇİN 7 ADIM ATILMALI

Bültenimize Abone Olun