Türkiye Kirli Hava Soluyor!

Türk Tabipler Birliği tarafından hazırlanan raporda, "Türkiye'nin tamamı kirli hava soluyor" denildi.

GİRİŞ: 20 Ekim 2025 - 18:12

Fotoğraf : BSHA

Türkiye kirli hava soluyor! TTB ‘Kara Rapor 2025’ i açıkladı : Türkiye’nin Tamamı Kirli Hava Soluyor, Kirliliğin Ekonomik Faturası Yıllık 138 Milyar Dolar!

KARA RAPOR AÇIKLANDI

Türk Tabipleri Birliği’nin (TTB) de aralarında yer aldığı 13 meslek ve sivil toplum örgütünün oluşturduğu Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP); hava kirliliğinin azaltılması, halk sağlığının korunması ve temiz hava hakkının savunulması amacıyla her yıl hazırladığı “Kara Rapor”un yedincisini, Bahçeşehir Üniversitesi Güney Yerleşkesi’nde düzenlenen basın toplantısı ile duyurdu. Basın toplantısına TTB Merkez Konseyi II. Başkanı Dr. Pınar Saip de katıldı. Toplantının açılışında söz alan THHP Yürütme Kurulu üyesi ve TTB THHP Temsilcisi Dr. Gamze Varol; temiz havanın sağlıklı bir yaşam için vazgeçilmez ve temel bir insan hakkı olmasından hareketle THHP’nin kurulduğunu ve on yıldır daha sağlıklı bir gelecek için mücadele ettiklerini belirtti. THHP Koordinatörü Deniz Gümüşel; her yıl Türkiye’nin hava kalitesiyle ilgili sorunları ve çözüm önerilerini ortaya koydukları Kara Rapor’da bu yıl farklı olarak hava kirliliğinin sebep olduğu erken ölümlerin ekonomiye etkisini de hesapladıklarını belirtti ve kamu otoritesine sorumluluğunu hatırlattı.

BURSA, OSMANİYE, MALATYA, IĞDIR’DAKİ PARTİKÜL MADDE KİRLİLİĞİ ALARM VERİYOR

Dr. Pınar Saip de kısa bir konuşma yaparak soluduğumuz havanın sağlık için önemine dikkat çekerek deprem bölgesindeki çalışmalar başta olmak üzere platformda emeği geçen herkese teşekkür etti. Kara Rapor 2025’te öne çıkan bazı notlar şöyle:

Havadaki en tehlikeli maddelerden PM2.5’in yarattığı kirliliğin ekonomik karşılığı bir yılda yaklaşık 138 milyar dolar. Bu, Türkiye’nin 2024 gayrisafi yurtiçi hasılasının %10’una denk düşüyor. PM2.5 maruziyetinin azaltılmasıyla her yıl on binlerce hayat kurtarılabilir ve ekonomi üzerindeki yük hafifletilebilir.
2024 yılında hiçbir ilin yıllık ortalama hava kalitesi, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) önerdiği kılavuz değerlere uygun değil.
Partikül madde kirliliği en yüksek üç il Osmaniye, Iğdır ve Malatya. Osmaniye’nin kirlilik düzeyi, DSÖ’nün önerdiği en yüksek düzeyin beş katından, Türkiye’deki yasal sınırın ise iki katından fazla.
Sanayi tesislerinin ve termik santrallerin yoğun olduğu Bursa Kestel, Osmaniye ve Şırnak’ta halk yılın 250 gününde, yani yaklaşık %70’inde sağlıksız havaya maruz kaldı.
İstanbul Sultangazi’de Cebeci taşocakları nedeniyle halk yılın 263 gününde kirli hava soludu.
İzmir’de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı hava kalitesi izleme istasyonlarından bu yıl da yeterli veri alınamadığı için kapsamlı bir değerlendirme yapılamadı.
Türkiye’de PM2.5 kirliliği nedeniyle 2023’te 63 bin 851, 2024’te 62 bin 644 erken ölüm yaşandı. Bu, 30 yaş üstü nüfustaki tüm ölümlerin yaklaşık %13’ünün hava kirliliğine atfedilmesi anlamına geliyor.
Hava kirliliğine bağlı ölüm oranı en yüksek il de kirlilik düzeyinde olduğu gibi Osmaniye (%33,8).
Orman yangınlarından kaynaklanan PM2.5 kirliliğinin sağlık üzerindeki etkileri, özellikle solunum sistemi hastalıkları nedeniyle çok daha ağır.
İklim değişikliğinin yol açtığı yüksek sıcaklıklar; besin güvencesizliği, bulaşıcı hastalıklar, hava kirliliği, çocuklarda erken doğum, solunum yolu hastalıkları, yetersiz beslenme, ishal ve enfeksiyon riskini artırıyor. Bu riskler, çocuklar söz konusu olduğunda on kat daha fazla oluyor.
Atmosferin üst katmalarında yaşamı koruyan ozon, yer seviyesinde ise zararlı bir kirleticiye dönüşüyor; solunum yollarında tahriş, iltihaplanma ve akciğer fonksiyonlarında azalma gibi sağlık sorunlarına yol açıyor.
DSÖ, ozon için sekiz saatlik ortalama sınırı 100 µg/m³ olarak belirlerken, Türkiye’de bu değer 120 µg/m³.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın hava kalitesini izleyen altyapısı son on yılda genişletilmiş olsa da, veri kalitesi ve sürekliliği zayıflıyor. 380 ölçüm istasyonunun yalnızca bir kısmı öngörülen düzeyde veri üretebiliyor.

TEMİZ HAVA İÇİN 7 ADIM ATILMALI

Kara Rapor 2025’te Türkiye’de hava kirliliği ile buna bağlı sağlık sorunlarının ve mali yükün azaltılması için atılması gereken yedi adım şöyle sıralanıyor:

Ekonomik etki analizleri politikaya girdi olmalı: PM2.5 kirliliğine bağlı ölüm ve hastalıkların ekonomik maliyeti düzenli olarak hesaplanmalı ve kirlilik önleme politikaları kamu yatırım planlarına entegre edilmeli. Sağlık ve çevre politikalarında maliyet-etkinlik değerlendirmeleri yapılmalı; hava kirliliğiyle mücadeleye ayrılan kaynaklar artırılmalı.
Ulusal Hava Kalitesi İzleme Sistemi güçlendirilmeli: Veri sürekliliği ve kalitesi, PM2.5 ölçümü yapabilen istasyon sayısı artırılmalı.
Veriler şeffaf ve kamuya açık olmalı: Hava kalitesi verileri anlık ve geçmiş dönem karşılaştırmalı olarak kamuya açık hale getirilmeli; düzenli denetim ve yaptırımlar olmalı.
PM2.5 için ulusal limit değeri belirlenmeli: DSÖ’nün önerdiği yıllık ortalama 5 µg/m³ hedef alınarak mevzuat hazırlanmalı, geçiş takvimi oluşturulmalı.
Kirletici kaynaklar azaltılmalı: Fosil yakıt kullanımı kademeli olarak sonlandırılmalı. Temiz enerjiye geçiş teşvik edilmeli. Denetimler sıklaştırılmalı, emisyon sınırları daha katı hale getirilmeli. Motorlu taşıt bağımlılığı azaltılmalı.
Hava kirliliği ile mücadele sağlık politikalarına entegre edilmeli: PM2.5 ve ozon gibi kirleticilere bağlı hastalık yükünün azaltılması, ulusal sağlık stratejilerine entegre edilmeli.
İklim krizi ve çocuk sağlığı odaklı programlar: Çocukları aşırı sıcak, hava kirliliği ve iklim kaynaklı afetlerden korumaya yönelik sağlık, eğitim ve sosyal politika entegrasyonu sağlanmalı.
THHP’nin temiz hava hakkı için düzenlediği imza kampanyasına katılmak için tıklayınız.
(BSHA – Bilim ve Sağlık Haber Ajansı)

Haber Kaynağı : BSHA

O AV P

1	Galatasaray	22	55	55
2	Fenerbahçe	22	51	52
3	Trabzonspor	22	43	45
4	Göztepe	22	27	41
5	Beşiktaş	22	40	40
6	Başakşehir	22	38	33
7	Samsunspor	22	25	30
8	Kocaelispor	23	21	30
Tamamını Göster
15	Kasımpaşa	22	19	19
16	Eyüpspor	22	18	18
17	Kayserispor	22	17	16
18	Karagümrük	22	20	12

O AV P

1	Erzurumspor	26	53	54
2	Esenler Erokspor	26	62	53
3	Amed Sportif	26	55	51
4	Bodrum FK	26	54	45
5	Pendikspor	26	38	45
6	Arca Çorum FK	26	41	44
7	Iğdır FK	26	36	41
8	Vanspor FK	26	39	38
Tamamını Göster
17	Serik Belediyespor	26	29	29
18	Sakaryaspor	26	33	24
19	Hatayspor	26	19	7
20	A.Demirspor	26	16	-27

O AV P

1	Arsenal	27	52	58
2	M.City	26	54	53
3	Aston Villa	26	37	50
4	M. United	26	47	45
5	Chelsea	26	47	44
6	Liverpool	26	41	42
7	Brentford	26	40	40
8	Everton	26	29	37
Tamamını Göster
17	N. Forest	26	25	27
18	West Ham United	26	32	24
19	Burnley	26	28	18
20	Wolves	27	18	10

O AV P

1	Bayern Munih	22	82	57
2	B. Dortmund	22	47	51
3	Hoffenheim	22	47	45
4	VfB Stuttgart	22	40	42
5	RB Leipzig	22	42	40
6	Leverkusen	21	43	39
7	E. Frankfurt	22	44	31
8	Freiburg	22	32	30
Tamamını Göster
15	Wolfsburg	22	31	20
16	Werder Bremen	22	22	19
17	St. Pauli	22	20	17
18	FC Heidenheim	22	19	13

O AV P

1	Real Madrid	24	53	60
2	Barcelona	24	64	58
3	Villarreal	24	45	48
4	Atletico Madrid	24	38	45
5	Real Betis	24	39	41
6	Espanyol	24	29	35
7	Celta Vigo	24	32	34
8	Athletic Bilbao	25	27	32
Tamamını Göster
17	Rayo Vallecano	23	21	25
18	Mallorca	24	29	24
19	Levante	24	26	18
20	Real Oviedo	23	13	16

O AV P

1	Inter	25	60	61
2	AC Milan	25	41	54
3	SSC Napoli	25	38	50
4	Roma	25	31	47
5	Juventus	25	43	46
6	Como	25	39	42
7	Atalanta	25	34	42
8	Sassuolo	26	31	35
Tamamını Göster
17	Lecce	25	17	24
18	Fiorentina	25	29	21
19	Pisa	25	20	15
20	Verona	26	19	15

O AV P

1	Lens	22	42	52
2	PSG	22	49	51
3	Lyon	22	36	45
4	Marsilya	23	48	40
5	Lille	22	35	34
6	Rennes	22	34	34
7	Strasbourg	22	36	31
8	AS Monaco	22	35	31
Tamamını Göster
15	Paris FC	22	26	22
16	Auxerre	22	17	17
17	Nantes	22	20	14
18	Metz	22	22	13

O AV P

1	PSV Eindhoven	23	67	59
2	Feyenoord	23	53	45
3	NEC Nijmegen	23	58	42
4	Ajax	23	46	42
5	S. Rotterdam	23	30	37
6	Alkmaar	23	39	36
7	FC Twente	23	37	35
8	SC Heerenveen	23	39	31
Tamamını Göster
15	Go Ahead Eagles	23	33	23
16	NAC Breda	23	24	19
17	Telstar	23	27	18
18	Heracles	23	31	17