Sosyal medya artık oyun alanı değil, gelir kapısı!

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Medya ve İletişim Bölüm Başkanı Prof.

GİRİŞ: 15 Mayıs 2025 - 10:11

Sosyal medya artık oyun alanı değil, gelir kapısı!

Fotoğraf : BEYAZ

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Medya ve İletişim Bölüm Başkanı Prof. Dr. Gül Esra Atalay, son yıllarda sayıları giderek artan “sosyal medya fenomeni çocuklar” olgusunu iletişim bilimi ve çocuk hakları açısından değerlendirdi.

Çocuklar hem içerik tüketip hem de üretiyorlar

Sosyal medya platformlarının çok yaygın ve popüler olduğunu dile getiren Prof. Dr. Gül Esra Atalay, “Görünür olmaya ilgi çekmeye hizmet eden yapılar bunlar. Dolayısıyla çocuklar da sosyal medya mecralarını yoğun bir şekilde kullanıyorlar. Hem içerik tüketip hem de üretiyorlar. İçerik üreticisi çocukların bazıları bu mecralarda yüksek izlenme oranlarına ve kalabalık bir abone kitlesine erişebiliyor. Sosyal medya mecralarında izlenir olmanın karşılığında bir ekonomik getiri de söz konusu. Bugün gerek Türkiye’de gerek dünyada çok popüler sosyal medya ünlüsü çocukların yüksek meblağlarda para kazandıklarını biliyoruz. Bu nedenlerden ötürü birçok başka çocuk da buna özeniyor ve bu faaliyetlere adım atıyor. Ekonomik kazancın yanında tanınır olmak, popüler olmak, ilgi çekmek gibi getirileri de olabiliyor.” dedi.

Çocuğun ekonomik istismarı da söz konusu

Ailelerin çocuklarını sosyal medyada gelir elde etme amaçlı içerik oluşturmaya teşvik etmesinin bu çocukları çalışan çocuk haline getirdiğini kaydeden Prof. Dr. Gül Esra Atalay, “Üstelik bu çok kontrolsüz, denetimsiz ve çocuğun haklarını ihlal eden bir çalışma düzenine neden oluyor. Yayınlanacak videolar için defalarca tekrarlanan çekimler, çocuğun ev içi mahrem yaşamının gözler önüne seriliyor oluşu, serbestçe oyun oynamak gibi temel bir çocuk hakkının bir gösteriye, performansa dönüşmesi çocuk açısından çok sakıncalar barındırıyor. Ayrıca burada kazanılan gelir aile tarafından kullanılıyor ve ne kadarının çocuğa ayrıldığını düzenleyen bir yasanın olmayışı çocuğun ekonomik istismarına da beraberinde getiriyor.” diye konuştu.

Çocuk hakları ihlali var!

Sosyal medyada çok takipçili hesaplara sahip influencer çocukların sevimlilikleriyle, günlük yaşamlarına dair detayların gösterileştirilmesiyle, oynadıkları oyunlar ve hatta kamera önünde yaşadıkları sevinç, üzüntü, öfke, şaşkınlık gibi duygularla birer meta haline geldiklerini de anlatan Atalay, “Çocukluk sorumlulukların az olduğu, serbestçe oyun oynayarak ve bu oyunlar sayesinde çocuğun kendisini tanıdığı geliştiği bir dönem olması gerekirken, sosyal medyada gelir elde etme amaçlı faaliyetlerin içerisine çekilen çocuklar çocukluklarını yaşayamıyorlar. Burada çok ciddi ama fark edilmeyen bir hak ihlali var.” ifadesinde de bulundu.

18 yaşını geçtikten sonra ebeveynlerine dava açanlar var!

Dijital dünyada içerik üretirken yapılan her faaliyetin kullanıcıların dijital ayak izlerine eklendiğini ifade eden Prof. Dr. Gül Esra Atalay, “Çocuklar söz konusu olduğunda ise çoğu zaman kendi dijital izlerini bilinçsizce oluşturuyorlar veya ebeveynleri tarafından ve çocuğun rızası dışında oluşturuluyor. Çocuklar ileride bu dijital ayak izlerinden rahatsız olabilirler, utanabilirler. Bu durumda bunları sildirmek için mücadele etmeleri gerekecek. 18 yaşını geçtikten sonra ebeveynlerine dava açan gençler olduğunu biliyoruz.” şeklinde konuştu.

Çocuk fenomenler için Türkiye’de henüz bir yasa bulunmuyor

Fransa’nın 2020'de çocuk influencer'ları çocuk işçiliğine karşı korumak amacıyla yeni bir düzenleme getirdiğini de hatırlatan Prof. Dr. Gül Esra Atalay, sözlerini şöyle tamamladı:

“Bu yasaya göre, video paylaşım platformları için hazırlanan ticari içeriklerde 16 yaş altı çocuklar yer alıyorsa ve bu videoların süresi veya geliri belirli sınırları aşarsa, ailelerin ve ilgili şirketlerin resmi makamlardan izin alması zorunlu hale geliyor. Kurallara uymayanlar, para cezaları veya beş yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşabiliyor.

Ayrıca, 16 yaşından küçük çocukların çalışma saatleri sınırlandırılıyor ve kazandıkları gelir, 16 yaşına ulaştıklarında kullanabilecekleri özel bir hesaba yatırılıyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde de çeşitli eyaletlerde benzer yasalar ve yasa tasarıları gündemde. Türkiye’de henüz benzer bir yasa bulunmuyor. Çocukların sosyal medyayı kullanması da elbet bir hak fakat bu hakkı kullanırken mağdur olmamaları için hem platformlar hem ebeveynler hem de devlet önlem almalı. Çocuğu destekleyen, bilinçlendiren, doğru içeriğe ve faydalı kullanım pratiklerine yönlendiren mekanizmalara ihtiyaç var.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Haber Kaynağı : BEYAZ

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Medya ve İletişim Bölüm Başkanı Prof.

O AV P

1	Galatasaray	32	73	74
2	Fenerbahçe	32	71	70
3	Trabzonspor	32	59	66
4	Beşiktaş	32	56	59
5	Göztepe	32	40	52
6	Başakşehir	32	53	51
7	Samsunspor	32	43	48
8	Rizespor	32	44	40
Tamamını Göster
15	Eyüpspor	32	26	29
16	Gençlerbirliği	32	30	28
17	Kayserispor	32	24	27
18	Karagümrük	32	28	24

O AV P

1	Erzurumspor	38	82	81
2	Amed Sportif	38	81	74
3	Esenler Erokspor	38	81	74
4	Arca Çorum FK	38	63	71
5	Bodrum FK	38	71	64
6	Pendikspor	38	58	63
7	Keçiörengücü	38	73	60
8	Bandırmaspor	38	47	60
Tamamını Göster
17	Serik Belediyespor	38	44	39
18	Sakaryaspor	38	45	34
19	Hatayspor	38	33	14
20	A.Demirspor	38	22	-54

O AV P

1	Arsenal	35	67	76
2	M.City	34	69	71
3	M. United	35	63	64
4	Liverpool	35	59	58
5	Aston Villa	35	48	58
6	Bournemouth	35	55	52
7	Brentford	35	52	51
8	Brighton	35	49	50
Tamamını Göster
17	Tottenham	35	45	37
18	West Ham United	35	42	36
19	Burnley	35	35	20
20	Wolves	35	25	18

O AV P

1	Bayern Munih	32	116	83
2	B. Dortmund	32	65	67
3	RB Leipzig	32	63	62
4	Leverkusen	32	66	58
5	VfB Stuttgart	32	66	58
6	Hoffenheim	32	64	58
7	Freiburg	32	45	44
8	E. Frankfurt	32	57	43
Tamamını Göster
15	Werder Bremen	32	37	32
16	Wolfsburg	32	42	26
17	St. Pauli	32	27	26
18	FC Heidenheim	32	38	23

O AV P

1	Barcelona	34	89	88
2	Real Madrid	34	70	77
3	Villarreal	34	64	68
4	Atletico Madrid	34	58	63
5	Real Betis	34	52	53
6	Celta Vigo	34	48	47
7	Getafe	34	28	44
8	Athletic Bilbao	34	40	44
Tamamını Göster
17	Sevilla	34	41	37
18	Alaves	34	40	36
19	Levante	34	38	33
20	Real Oviedo	34	26	28

O AV P

1	Inter	35	82	82
2	SSC Napoli	35	52	70
3	AC Milan	35	48	67
4	Juventus	35	58	65
5	Roma	35	52	64
6	Como	35	59	62
7	Atalanta	35	47	55
8	Lazio	35	39	51
Tamamını Göster
17	Lecce	35	24	32
18	Cremonese	35	27	28
19	Verona	35	24	20
20	Pisa	35	25	18

O AV P

1	PSG	31	70	70
2	Lens	31	61	64
3	Lyon	32	52	60
4	Lille	32	51	58
5	Rennes	32	56	56
6	AS Monaco	32	56	54
7	Marsilya	32	59	53
8	Strasbourg	31	50	46
Tamamını Göster
15	Nice	32	36	31
16	Auxerre	32	30	28
17	Nantes	32	29	23
18	Metz	32	32	16

O AV P

1	PSV Eindhoven	32	92	78
2	Feyenoord	32	67	61
3	NEC Nijmegen	32	74	56
4	Ajax	32	61	55
5	FC Twente	32	54	55
6	Alkmaar	32	54	50
7	SC Heerenveen	32	57	50
8	FC Utrecht	32	51	47
Tamamını Göster
15	Telstar	32	44	31
16	FC Volendam	32	33	31
17	NAC Breda	32	30	25
18	Heracles	32	34	19

Sosyal medya artık oyun alanı değil, gelir kapısı!

Bültenimize Abone Olun