Prof. Dr. Sağlamtimur'un 25 bin parçalık kibrit kutusu koleksiyonu görücüye çıktı

Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof.

GİRİŞ: 25 Mart 2025 - 10:20

Prof. Dr. Sağlamtimur'un 25 bin parçalık kibrit kutusu koleksiyonu görücüye çıktı

Fotoğraf : BEYAZ

“Kibrit Çakıyorsun Karanlıkta” sergisi ziyaretçilerini bekliyor

Prof. Dr. Sağlamtimur’un 25 bin parçalık kibrit kutusu koleksiyonu görücüye çıktı

Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Haluk Sağlamtimur’un en eskisi 1935 yılına ait yaklaşık 25 bin parçalık kibrit kutusu koleksiyonu, “Kibrit Çakıyorsun Karanlıkta” sergisi ile gösterime sunuldu. Sergi, Karşıyaka Cerdelion Mutfak Sanatları Merkezinde sanatseverlere kapılarını açtı.

Koleksiyonu ile ilgili bilgiler veren Prof. Dr. Haluk Sağlamtimur, “Türkiye’de de yakın bir zamana kadar günlük yaşamımızın bir parçası olan kibrit kutularını 1970’li yılların başından itibaren toplamaya ve biriktirmeye başladım. Adıyaman’da geçen çocukluk yıllarımda, o dönem için ekonomik açıdan çok pahalı olmayan kibrit kutusu toplayıcılığı daha sonra koleksiyona dönüştü. Yaklaşık 50 yıldır kibrit kutusu toplamaktayım. Bu sergide Türkiye’de ve diğer ülkelerde üretilmiş olan kibrit kutularını görebilirsiniz. Koleksiyonda bulunan yaklaşık 25 bin kibritin yarısı yerli üretim, diğer yarısı ise 130-140 yabancı ülkeye aittir. Koleksiyonumdaki en eski kibritler 1935-36 yıllarına tarihlenmektedir” dedi.

“Kibrit kutuları tüketim alışkanlıklarını yönlendiriyordu”

Kibrit kutularının sosyo-ekonomik etkilerini anlatan Prof. Dr. Sağlamtimur, “Türkiye’de kibrit endüstrisi yaklaşık 100 yıldır varlığını sürdürmesine rağmen günümüzde rakibi çakmak ve elektrikli ocaklar nedeniyle kullanımdan kalkmak üzeredir. Günümüzdeki kullanımı giderek azalan kibritin, gelecek yıllarda varlığını nasıl devam ettireceği belirsizdir. Ülkemizde kentlere göç, şehirleşme gibi farklı sosyo-ekonomik nedenlerle en fazla kibrit üretimi1960-1990 yılları arasında yapılmıştır. Ayrıca bu tarihlerde kibrit kutuları üzerinde görülen grafiksel öğeler, hiçbir zaman bu kadar çeşitli ve zengin olmamıştır. Çünkü görsel anlamda iletişim araçlarının azlığı nedeniyle kibrit kutularının üzerindeki küçük alanlar her açıdan kamusal spot olarak adlandıracağımız bir öneme sahip olmuştur. Bu alanlar kalabalık kitlelere ulaşmak adına her türlü kamu spotu, sosyal mesaj veya reklam için sonuna kadar kullanılmıştır. Bu nedenle o tarihler kibrit kutuları açısından sosyal ve ekonomik anlamda önemli izler bıraktığını söyleyebiliriz. Kibrit kutularının üzerinde bulunan desen veya grafikler, toplumun tüketim alışkanlıklarını yönlendirmesi ve belirlemesi bağlamında da en ucuz mesaj iletme yöntemi olarak her zaman önemli olmuştur. O dönemlerden bize ulaşan her kutu, tarihi ve kültürel miras özelliği taşımaktadır” dedi.

Prof. Dr. Sağlamtimur, “1990’lı yıllara kadar Türkiye’deki kibrit kutuları hâlâ oldukça bilgilendirici, iyi tasarlanmış ve çeşitliydi; ancak bu durum daha sonra dramatik bir şekilde değişti ve 1990’lı yılların sonundan itibaren grafiksel baskı yüzleri nedeniyle birbirine benzeyen, hikayesi olmayan tekdüzelik hakim oldu. Bilgisayarların hayatımıza girmesiyle birlikte grafik baskı desenleri sıklıkla kutuların üzerinde görülmeye başlandı, kibrit günümüzde ise daha çok şirketlerin promosyon ürünü olarak yoluna devam ediyor. Sergide bulunan kibrit kutuları arasında ülkemizde ve yurtdışında son 100 yılda basılmış kibrit kutularını görebilirsiniz” diye konuştu.

“Kibrit Çakıyorsun Karanlıkta” Sergisi, 29 Haziran 2025 tarihine kadar ziyaretçilere açık olacak.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Haber Kaynağı : BEYAZ

O AV P

1	Galatasaray	27	63	64
2	Fenerbahçe	28	62	63
3	Trabzonspor	28	55	63
4	Beşiktaş	28	49	52
5	Göztepe	27	32	46
6	Başakşehir	27	44	43
7	Samsunspor	27	31	36
8	Gaziantep FK	28	37	34
Tamamını Göster
15	Gençlerbirliği	28	28	25
16	Kayserispor	28	21	23
17	Eyüpspor	28	19	22
18	Karagümrük	28	26	20

O AV P

1	Erzurumspor	33	76	72
2	Amed Sportif	33	74	70
3	Esenler Erokspor	33	76	66
4	Arca Çorum FK	33	53	62
5	Bodrum FK	33	68	60
6	Pendikspor	33	53	57
7	Bandırmaspor	33	43	51
8	Keçiörengücü	33	66	50
Tamamını Göster
17	Serik Belediyespor	33	38	35
18	Sakaryaspor	33	43	33
19	Hatayspor	33	23	7
20	A.Demirspor	33	19	-48

O AV P

1	Arsenal	31	61	70
2	M.City	30	60	61
3	M. United	31	56	55
4	Aston Villa	31	42	54
5	Liverpool	31	50	49
6	Chelsea	31	53	48
7	Brentford	31	46	46
8	Everton	31	37	46
Tamamını Göster
17	Tottenham	31	40	30
18	West Ham United	31	36	29
19	Burnley	31	33	20
20	Wolves	31	24	17

O AV P

1	Bayern Munih	28	100	73
2	B. Dortmund	28	60	64
3	RB Leipzig	28	55	53
4	VfB Stuttgart	28	56	53
5	Hoffenheim	28	55	50
6	Leverkusen	28	58	49
7	E. Frankfurt	28	52	39
8	Freiburg	28	41	37
Tamamını Göster
15	FC Köln	28	40	27
16	St. Pauli	28	25	25
17	Wolfsburg	28	38	21
18	FC Heidenheim	28	29	16

O AV P

1	Barcelona	30	80	76
2	Real Madrid	30	64	69
3	Villarreal	29	54	58
4	Atletico Madrid	30	50	57
5	Real Betis	30	44	45
6	Celta Vigo	30	44	44
7	Real Sociedad	30	46	41
8	Getafe	30	27	41
Tamamını Göster
17	Sevilla	30	37	31
18	Elche	30	38	29
19	Levante	30	34	26
20	Real Oviedo	30	21	24

O AV P

1	Inter	31	71	72
2	AC Milan	30	47	63
3	SSC Napoli	30	46	62
4	Como	31	53	58
5	Juventus	30	52	54
6	Roma	31	42	54
7	Atalanta	30	41	50
8	Bologna	31	40	45
Tamamını Göster
17	Lecce	30	21	27
18	Cremonese	31	26	27
19	Verona	31	22	18
20	Pisa	31	23	18

O AV P

1	PSG	27	61	63
2	Lens	28	54	59
3	Lille	28	45	50
4	Marsilya	28	55	49
5	AS Monaco	28	49	49
6	Lyon	28	41	48
7	Rennes	28	47	47
8	Strasbourg	28	46	43
Tamamını Göster
15	Nice	28	33	27
16	Auxerre	28	23	23
17	Nantes	27	24	18
18	Metz	28	25	15

O AV P

1	PSV Eindhoven	29	82	71
2	Feyenoord	29	61	54
3	NEC Nijmegen	29	71	53
4	FC Twente	29	49	50
5	Ajax	29	54	48
6	Alkmaar	29	49	45
7	SC Heerenveen	29	53	44
8	S. Rotterdam	29	35	42
Tamamını Göster
15	Telstar	29	38	27
16	Excelsior	29	29	27
17	NAC Breda	29	29	24
18	Heracles	29	34	19