Prof. Dr. Sağlamtimur'un 25 bin parçalık kibrit kutusu koleksiyonu görücüye çıktı

Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof.

GİRİŞ: 25 Mart 2025 - 10:20

Prof. Dr. Sağlamtimur'un 25 bin parçalık kibrit kutusu koleksiyonu görücüye çıktı

Fotoğraf : BEYAZ

“Kibrit Çakıyorsun Karanlıkta” sergisi ziyaretçilerini bekliyor

Prof. Dr. Sağlamtimur’un 25 bin parçalık kibrit kutusu koleksiyonu görücüye çıktı

Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Haluk Sağlamtimur’un en eskisi 1935 yılına ait yaklaşık 25 bin parçalık kibrit kutusu koleksiyonu, “Kibrit Çakıyorsun Karanlıkta” sergisi ile gösterime sunuldu. Sergi, Karşıyaka Cerdelion Mutfak Sanatları Merkezinde sanatseverlere kapılarını açtı.

Koleksiyonu ile ilgili bilgiler veren Prof. Dr. Haluk Sağlamtimur, “Türkiye’de de yakın bir zamana kadar günlük yaşamımızın bir parçası olan kibrit kutularını 1970’li yılların başından itibaren toplamaya ve biriktirmeye başladım. Adıyaman’da geçen çocukluk yıllarımda, o dönem için ekonomik açıdan çok pahalı olmayan kibrit kutusu toplayıcılığı daha sonra koleksiyona dönüştü. Yaklaşık 50 yıldır kibrit kutusu toplamaktayım. Bu sergide Türkiye’de ve diğer ülkelerde üretilmiş olan kibrit kutularını görebilirsiniz. Koleksiyonda bulunan yaklaşık 25 bin kibritin yarısı yerli üretim, diğer yarısı ise 130-140 yabancı ülkeye aittir. Koleksiyonumdaki en eski kibritler 1935-36 yıllarına tarihlenmektedir” dedi.

“Kibrit kutuları tüketim alışkanlıklarını yönlendiriyordu”

Kibrit kutularının sosyo-ekonomik etkilerini anlatan Prof. Dr. Sağlamtimur, “Türkiye’de kibrit endüstrisi yaklaşık 100 yıldır varlığını sürdürmesine rağmen günümüzde rakibi çakmak ve elektrikli ocaklar nedeniyle kullanımdan kalkmak üzeredir. Günümüzdeki kullanımı giderek azalan kibritin, gelecek yıllarda varlığını nasıl devam ettireceği belirsizdir. Ülkemizde kentlere göç, şehirleşme gibi farklı sosyo-ekonomik nedenlerle en fazla kibrit üretimi1960-1990 yılları arasında yapılmıştır. Ayrıca bu tarihlerde kibrit kutuları üzerinde görülen grafiksel öğeler, hiçbir zaman bu kadar çeşitli ve zengin olmamıştır. Çünkü görsel anlamda iletişim araçlarının azlığı nedeniyle kibrit kutularının üzerindeki küçük alanlar her açıdan kamusal spot olarak adlandıracağımız bir öneme sahip olmuştur. Bu alanlar kalabalık kitlelere ulaşmak adına her türlü kamu spotu, sosyal mesaj veya reklam için sonuna kadar kullanılmıştır. Bu nedenle o tarihler kibrit kutuları açısından sosyal ve ekonomik anlamda önemli izler bıraktığını söyleyebiliriz. Kibrit kutularının üzerinde bulunan desen veya grafikler, toplumun tüketim alışkanlıklarını yönlendirmesi ve belirlemesi bağlamında da en ucuz mesaj iletme yöntemi olarak her zaman önemli olmuştur. O dönemlerden bize ulaşan her kutu, tarihi ve kültürel miras özelliği taşımaktadır” dedi.

Prof. Dr. Sağlamtimur, “1990’lı yıllara kadar Türkiye’deki kibrit kutuları hâlâ oldukça bilgilendirici, iyi tasarlanmış ve çeşitliydi; ancak bu durum daha sonra dramatik bir şekilde değişti ve 1990’lı yılların sonundan itibaren grafiksel baskı yüzleri nedeniyle birbirine benzeyen, hikayesi olmayan tekdüzelik hakim oldu. Bilgisayarların hayatımıza girmesiyle birlikte grafik baskı desenleri sıklıkla kutuların üzerinde görülmeye başlandı, kibrit günümüzde ise daha çok şirketlerin promosyon ürünü olarak yoluna devam ediyor. Sergide bulunan kibrit kutuları arasında ülkemizde ve yurtdışında son 100 yılda basılmış kibrit kutularını görebilirsiniz” diye konuştu.

“Kibrit Çakıyorsun Karanlıkta” Sergisi, 29 Haziran 2025 tarihine kadar ziyaretçilere açık olacak.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Haber Kaynağı : BEYAZ

O AV P

1	Galatasaray	20	47	49
2	Fenerbahçe	20	45	46
3	Trabzonspor	20	38	42
4	Göztepe	20	27	39
5	Beşiktaş	20	35	36
6	Başakşehir	20	34	30
7	Samsunspor	20	24	30
8	Gaziantep FK	20	27	25
Tamamını Göster
15	Eyüpspor	20	16	18
16	Kasımpaşa	20	15	16
17	Kayserispor	20	16	15
18	Karagümrük	20	17	9

O AV P

1	Amed Sportif	23	51	46
2	Erzurumspor	23	43	45
3	Esenler Erokspor	23	50	44
4	Arca Çorum FK	23	35	41
5	Bodrum FK	23	44	39
6	Pendikspor	23	34	39
7	Bandırmaspor	23	31	36
8	Boluspor	23	41	35
Tamamını Göster
17	Serik Belediyespor	23	23	26
18	Sakaryaspor	23	32	23
19	Hatayspor	23	18	7
20	A.Demirspor	23	15	-28

O AV P

1	Arsenal	24	46	53
2	M.City	24	49	47
3	Aston Villa	24	35	46
4	M. United	24	44	41
5	Chelsea	24	42	40
6	Liverpool	24	39	39
7	Brentford	24	36	36
8	Sunderland	24	27	36
Tamamını Göster
17	N. Forest	24	24	26
18	West Ham United	24	29	20
19	Burnley	24	25	15
20	Wolves	24	15	8

O AV P

1	Bayern Munih	20	74	51
2	B. Dortmund	20	41	45
3	Hoffenheim	20	43	42
4	VfB Stuttgart	20	37	39
5	RB Leipzig	20	38	36
6	Leverkusen	19	38	35
7	Freiburg	20	31	27
8	E. Frankfurt	20	40	27
Tamamını Göster
15	Werder Bremen	20	22	19
16	Mainz 05	20	23	18
17	St. Pauli	20	18	14
18	FC Heidenheim	20	19	13

O AV P

1	Barcelona	22	60	55
2	Real Madrid	22	47	54
3	Atletico Madrid	22	38	45
4	Villarreal	21	39	42
5	Real Betis	22	36	35
6	Espanyol	22	26	34
7	Celta Vigo	22	29	33
8	Real Sociedad	22	30	28
Tamamını Göster
17	Getafe	22	16	23
18	Rayo Vallecano	22	18	22
19	Levante	21	24	18
20	Real Oviedo	22	12	16

O AV P

1	Inter	23	52	55
2	AC Milan	23	38	50
3	SSC Napoli	23	33	46
4	Juventus	23	39	45
5	Roma	23	27	43
6	Como	23	37	41
7	Atalanta	23	30	36
8	Lazio	23	24	32
Tamamını Göster
17	Lecce	23	13	18
18	Fiorentina	23	25	17
19	Pisa	23	19	14
20	Verona	23	18	14

O AV P

1	PSG	20	43	48
2	Lens	20	34	46
3	Marsilya	20	46	39
4	Lyon	20	33	39
5	Lille	20	34	32
6	Rennes	20	30	31
7	Strasbourg	20	33	30
8	Toulouse	20	31	30
Tamamını Göster
15	Le Havre	20	16	20
16	Nantes	20	19	14
17	Auxerre	20	14	13
18	Metz	20	21	12

O AV P

1	PSV Eindhoven	21	64	56
2	Feyenoord	21	51	39
3	NEC Nijmegen	20	52	38
4	Ajax	21	41	38
5	S. Rotterdam	21	27	35
6	Alkmaar	21	36	32
7	FC Twente	21	31	31
8	FC Groningen	21	28	31
Tamamını Göster
15	FC Volendam	21	22	18
16	Heracles	21	30	17
17	NAC Breda	21	23	16
18	Telstar	21	25	16