Prof. Dr. Dalyan: ‘Fransız Enstitüsü raporu, Adıyaman'daki siyasi kırılmayı 'metroköy' kavramıyla açıklıyor’

Prof. Dr. Murat Gökhan Dalyan, Fransız Uluslararası İlişkiler Enstitüsü (IFRI) adına Giulia Fournier tarafından hazırlanan ve 28 Mart 2025 tarihini taşıyan rapordan hareketle Adıyaman'ın toplumsal kimliği ile son yıllarda yaşadığı siyasi dönüşüme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Dalyan'ın paylaştığı rapor özetine göre Adıyaman, 1954 yılında il statüsü kazanmasının ardından uzun yıllar boyunca muhafazakâr ve dönem dönem İslamcı partilere destek veren bir siyasi çizgi izledi. Raporda, kentin ekonomik olarak merkezi yönetime bağımlı, dış dünyaya görece kapalı ve devlete sadık yapısı nedeniyle "metroköy" olarak tanımlandığı ifade edildi.

RAPORDA "METROKÖY" TANIMI ÖNE ÇIKIYOR

Raporda, Adıyaman'daki toplumsal yapının tarikatlar, etkili aileler ve yerel güç odakları üzerinden şekillendiği belirtilirken, bu yapıların uzun yıllar siyaset ve kamu kaynakları üzerinde belirleyici rol oynadığı kaydedildi.

Değerlendirmede ayrıca Alevi ve Sünni toplumlar arasındaki sosyal geçirgenliğin yüksek olduğu, kimlik siyasetinin bu nedenle yerel düzeyde belirleyici bir unsur haline gelemediği vurgulandı.

"KÜRT KİMLİĞİ DEVLETE KARŞI SİYASİ MUHALEFETE DÖNÜŞMEDİ"

Rapora göre kentte özellikle kırsal kesimde Kürtçe'nin (Kurmanci) yaygın olarak konuşulduğu ve birçok kişinin kendisini Kürt olarak tanımladığı belirtilirken, Güneydoğu Anadolu'nun bazı illerinden farklı olarak bu kimliğin devlete karşı militan bir siyasi harekete dönüşmediği ifade edildi. Raporda, Adıyaman Kürtlerinin geleneksel olarak devletle bütünleşmiş bir çizgide yer aldığı değerlendirmesine yer verildi.

DEPREMİN SİYASİ ETKİLERİNE DİKKAT ÇEKİLDİ

IFRI raporunda, 2004-2024 yılları arasında belediye yönetimini elinde bulunduran AK Parti'nin devlet imkânları, yerel aileler, tarikatlar ve İslami sermaye üzerinden kentte güçlü bir siyasal yapı oluşturduğu değerlendirilirken, 6 Şubat 2023 depremlerinin bu dengeyi değiştirdiği ifade edildi.

Raporda, depremin ardından merkezi yönetim ile AFAD'ın yardım çalışmalarındaki gecikmelerin kentte "terk edilmişlik" duygusu oluşturduğu ve bunun iktidarın "hizmet partisi" algısını önemli ölçüde zedelediği görüşü dile getirildi.

"31 MART'TA SADAKAT ZİNCİRİ KOPTU"

Rapor özetinde, 2023 genel seçimlerinde güvenlik eksenli tercihlerin etkili olduğu belirtilirken, 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde ise seçmenin uzun yıllardır süren siyasi tercihini değiştirdiği ifade edildi.

Bu değişimde CHP'li Belediye Başkanı Abdurrahman Tutdere'nin kişisel siyasi etkisinin ve deprem sonrası oluşan memnuniyetsizliğin belirleyici olduğu değerlendirmesine yer verildi.

ULUSLARARASI İŞ BİRLİKLERİNE DE YER VERİLDİ

Raporda, yerel yönetim değişiminin ardından Adıyaman Belediyesi'nin çeşitli uluslararası kuruluşlarla iş birliği geliştirdiği de belirtildi.

Bunlar arasında;

Fransız Kalkınma Ajansı (AFD),

Alman Uluslararası İş Birliği Ajansı (GIZ),

İsviçre merkezli sivil toplum kuruluşu Solidar Suisse yer aldı.

DALYAN: "YABANCILARIN GÖZÜNDEN DE KENDİMİZE BAKMAK GEREKİYOR"

Prof. Dr. Murat Gökhan Dalyan, paylaşımında raporun tamamının değil özetinin kamuoyuyla paylaşıldığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

"Malum yabancılara meraklıyız. Bir de onların gözünden kendimizi ve kentimizi görelim dedik. Bence en önemli tanımlama 'metroköy' kavramıdır. Bu rapor her şeyi anlatmasa da kafasını kuma gömen, kulaklarını seslere tıkayan ilgililere önemli mesajlar veriyor."

Not: Haberde yer verilen değerlendirmeler, Prof. Dr. Murat Gökhan Dalyan'ın kamuoyuyla paylaştığı IFRI rapor özeti ve bu özet içerisindeki yorumlara dayanmaktadır. Raporda yer alan tespitler, raporu hazırlayan araştırmacının değerlendirmelerini yansıtmaktadır.

Kaynak : PERRE