Çocukların Bu 4 Davranışı DEHB İşareti Olabilir

GİRİŞ: 11 Şubat 2026 - 11:31

Fotoğraf : BEYAZ

Nörogelişimsel bir bozukluk olan Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), bireyin yaşına ve gelişim düzeyine göre beklenenden daha fazla dikkat dağınıklığı, dürtüsellik ve hiperaktivite göstermesi olarak tanımlanıyor. Çocukluk çağında başlayan ve tedavi edilmezse erişkin yaşta da devam edebilen DEHB, sadece dikkat dağınıklığı ve hareketlilikle sınırlı kalmıyor kişinin yaşam kalitesini de düşürüyor. Memorial Ankara Hastanesi Psikoloji Bölümü’nden Uzm. Klinik Psikolog Eda Atay, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu hakkında bilgi vererek, erken tanı ve bütüncül olarak uygulanan tedavilerin önemine değindi.

Günümüzde DEHB’in fark edilme oranı artış göstermektedir. Daha önce “Çok yaramaz” ya da “Dalgın” olarak adlandırılan çocukların aslında dikkat eksikliği ya da dürtüsellik belirtileri gösterdiği artık bilinmektedir. Günümüzde çocuklar çok sayıda uyaranla karşılaşmaktadır. Gün içinde ekran maruziyeti sürelerinin artması, hızlı uyarıcı akışına alışma, dopamin sistemini etkileyerek dikkat süresini kısaltabilmektedir. Bu durum DEHB belirtilerini daha fark edilir hale getirmektedir. Artık hem aileler hem öğretmenler hem de uzmanlar bu belirtileri daha erken tanıyabilmektedir.

Bu belirtiler DEHB için sinyal veriyor olabilir!

Dikkat Eksikliği: Detaylara dikkat etmeme, görevleri tamamlama konusunda zorlanma, dikkatin kolayca dağılması, ödev/görev unutma ve eşya kaybetme gibi durumlarla kendini belli etmektedir.

Hiperaktivite: Sürekli hareket ihtiyacı, aşırı konuşma, sabretmekte zorlanma olarak gözlemlenir.

Dürtüsellik: Sıra bekleyememe, düşünmeden hareket etme, başkalarının sözünü kesme, riski gözetememe olarak tanımlanabilir. Belirtilerin hangi alanda olduğu ve şiddeti kişi özelinde değişiklik gösterebilir. Belirtiler üç alanda birden gözlemlenebileceği gibi ayrı ayrı da gözlemlenebilir. Bireysel değerlendirmeler sonucu kişinin DEHB düzeyi ve zorlanmalarının hangi alanlarda, ne derece şiddetli olduğu belirlenir. Bunun yanı sıra sessiz ve sakin olarak nitelendirilen, bu yüzden de daha geç fark edilen hipoaktif olarak gözlemlenmesine rağmen dikkatini toplamakta zorlanan çocuklar da vardır. Sakin olarak nitelendirdiğimiz çocuklarda da dikkat eksikliği gözlemlenebilir, bu çocuklar da gözden kaçırılmamalıdır.

Erişkinlerde de görülüyor

DEHB, çocukluk çağında tanılanması sebebiyle toplumda genellikle çocukluk çağına özgü bir durum olarak düşünülse de aslında sadece çocukluk çağına özgü bir durum değildir. Çoğu bireyde belirtiler ergenlik ve yetişkinlik döneminde de devam eder. Klinikte, çocukluk çağında tanılanmamış ancak DEHB belirtileri taşıyan yetişkin bireylerle de karşılaşıyoruz. Yaş ilerledikçe sosyal uyuma bağlı olarak hiperaktiviteye yönelik şikayetler genellikle azalır ancak dikkat dağınıklığı, unutkanlık ve organizasyon güçlükleri yetişkin yaşamda da etkisini sürdürür. Yetişkinlikte DEHB, çocukluktaki kadar belirgin özellikler yerine içsel huzursuzluk ve dağınıklık hissiyle kendini göstermektedir.

Kişiye özel bütüncül tedaviler ile başarılı sonuçlar elde ediyor

Bireysel değerlendirme sonucuna bağlı olarak, ilaçlar ve davranış terapileri ortak kullanılmaktadır. İlaç tedavisi her çocuk için zorunlu değildir. Belirtilerin şiddeti, çocuğun yaşı ve yaşam alanlarındaki işlevsellik düzeyi dikkate alınarak tedavi planı yapılır. Hafif düzeydeki vakalarda yalnızca davranışsal terapiler ve çevre düzenlemeler yeterli olabilmektedir. Ancak akademik ve sosyal yaşam belirgin şekilde etkileniyorsa ilaç tedavisi gerekebilir. İlaçlar beynin kimyasal sistemindeki farklılığı düzenlerken, davranışsal psikoterapiler ile semptomları hafifletmek, öğrenme becerilerini geliştirmek mümkün hale gelir. Tedavi yöntemleri uzun süreli ve bütüncül olarak uygulandığında, belirgin gelişmeler ve kalıcı fayda sağlamaktadır.

Erken tanı başarı oranını artırıyor

Erken tanı ve tedavi, çocuğun akademik başarısını, özgüvenini ve sosyal ilişkilerini olumlu yönde etkiliyor. Müdahale edilmediğinde özsaygı düşüklüğü, okul başarısızlığı ve davranış sorunları görülebiliyor. Erken destek, bu zinciri kırarak çocuğun potansiyelini sağlıklı bir şekilde ortaya çıkarmasına yardımcı oluyor. Durumun erken fark edilmesi ve doğru yönetilmesi, bireyin yaşam boyu uyumunu güçlendirir.

Tedavide aile ve öğretmenlerin rolü büyük!

Çocuklar için planlanan tedavilere ek olarak ailelerin de bu konuya yönelik ebeveyn danışmanlığı alması önemlidir. Ailelerin öncelikle bu durumun çocuğun elinde olmayan, kasıtlı olmayan bir durum olduğunu bilmeleri, çocuğun davranışlarını “İnat” veya “Tembellik” olarak yorumlamamaları önemlidir. Net kurallar, kısa yönergeler, olumlu pekiştirme ve öngörülebilir rutinler çocuğun uyumunu kolaylaştırmaktadır. Ayrıca çocuğun çabasını fark edip takdir etmek motivasyon açısından değerlidir. Öğretmenler, DEHB’li öğrencilerin potansiyellerini fark edip, öğrenme ortamını buna göre düzenleyerek sürece destek olabilirler. Kısa ve net yönergeler vermek, olumlu gerim bildirimlerde bulunmak, sık ama kısa molalar tanımak, görsel materyaller kullanmak, sınıf ortamında öğretmenlerin kullanabileceği etkili yöntemlerdendir. Ayrıca sınıf içinde öğrenciyi etiketlemeden, bireysel farklılıklara duyarlı bir yaklaşım sergilemek önemlidir.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Haber Kaynağı : BEYAZ

Gündem

Meteoroloji’den 7 il için kuvvetli sağanak uyarısı

Eğlenirken öğreten atölyeler ilgi görüyor

Kuruçeşme Merkez Camii ortaya çıkıyor

Bornova'da gençliğe güç veren iş birliği

Moda endüstrisi iki koldan pazarlama atağına geçti

Buca'da doğayla iç içe sosyal hizmet: Dere Kafe

Yorum Ekle

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir

Yorumunuz

Adınız Soyadınız

O AV P

1	Galatasaray	30	69	71
2	Fenerbahçe	30	68	67
3	Trabzonspor	30	57	65
4	Beşiktaş	30	54	55
5	Başakşehir	31	52	51
6	Göztepe	31	39	51
7	Samsunspor	30	36	42
8	Rizespor	31	41	37
Tamamını Göster
15	Antalyaspor	31	30	28
16	Gençlerbirliği	31	29	26
17	Kayserispor	31	23	26
18	Karagümrük	30	27	20

O AV P

1	Erzurumspor	36	80	79
2	Esenler Erokspor	36	80	73
3	Amed Sportif	36	77	72
4	Arca Çorum FK	36	58	67
5	Bodrum FK	36	70	63
6	Pendikspor	36	55	59
7	Bandırmaspor	36	45	56
8	Keçiörengücü	36	67	54
Tamamını Göster
17	Serik Belediyespor	37	43	39
18	Sakaryaspor	36	45	34
19	Hatayspor	37	30	11
20	A.Demirspor	37	21	-54

O AV P

1	Arsenal	34	64	73
2	M.City	33	66	70
3	M. United	33	58	58
4	Liverpool	34	57	58
5	Aston Villa	34	47	58
6	Brighton	34	48	50
7	Bournemouth	34	52	49
8	Chelsea	34	53	48
Tamamını Göster
17	West Ham United	34	42	36
18	Tottenham	34	43	34
19	Burnley	34	34	20
20	Wolves	34	24	17

O AV P

1	Bayern Munih	31	113	82
2	B. Dortmund	30	61	64
3	RB Leipzig	31	62	62
4	Hoffenheim	31	61	57
5	VfB Stuttgart	30	62	56
6	Leverkusen	31	62	55
7	E. Frankfurt	31	56	43
8	Freiburg	30	44	43
Tamamını Göster
15	Werder Bremen	30	35	31
16	St. Pauli	31	26	26
17	Wolfsburg	31	41	25
18	FC Heidenheim	31	35	22

O AV P

1	Barcelona	33	87	85
2	Real Madrid	33	68	74
3	Villarreal	32	57	62
4	Atletico Madrid	33	56	60
5	Real Betis	33	49	50
6	Getafe	33	28	44
7	Celta Vigo	32	44	44
8	Real Sociedad	32	49	42
Tamamını Göster
17	Elche	32	42	35
18	Sevilla	32	39	34
19	Levante	32	37	32
20	Real Oviedo	32	25	28

O AV P

1	Inter	33	78	78
2	SSC Napoli	34	52	69
3	AC Milan	33	48	66
4	Juventus	33	57	63
5	Roma	34	48	61
6	Como	33	57	58
7	Atalanta	33	45	54
8	Bologna	34	42	48
Tamamını Göster
17	Lecce	34	22	29
18	Cremonese	34	26	28
19	Verona	34	23	19
20	Pisa	34	24	18

O AV P

1	PSG	30	68	69
2	Lens	30	60	63
3	Lyon	31	48	57
4	Lille	30	49	54
5	Rennes	30	52	53
6	Marsilya	30	58	52
7	AS Monaco	31	54	51
8	Strasbourg	29	46	43
Tamamını Göster
15	Nice	30	34	29
16	Auxerre	31	27	25
17	Nantes	30	25	20
18	Metz	30	27	15

O AV P

1	PSV Eindhoven	31	90	77
2	Feyenoord	31	65	58
3	NEC Nijmegen	31	73	55
4	Ajax	31	59	54
5	FC Twente	31	52	54
6	Alkmaar	31	52	49
7	SC Heerenveen	31	55	47
8	FC Utrecht	31	49	44
Tamamını Göster
15	Telstar	31	43	30
16	FC Volendam	30	31	28
17	NAC Breda	31	30	25
18	Heracles	30	34	19