Bilgi Düzensizliklerine Karşı Toplumsal Bilişsel Dirençlilik Yaratmak

GİRİŞ: 17 Kasım 2025 - 11:05

Fotoğraf : BEYAZ

İstanbul Bilgi Üniversitesi tarafından yürütülen ve Avrupa Komisyonu Jean Monnet Mükemmeliyet Merkezleri Programı tarafından desteklenen “Bilgi Düzensizliklerine Karşı Toplumsal Bilişsel Dirençlilik Yaratmak” (Creating Societal Cognitive Resilience Against Information Disorders-RESAID) Projesi günümüzde önemli bir tehdit olan dezenformasyon, mezenformasyon ve malenformasyon gibi bilgi düzensizlikleri hakkında farkındalık yaratmayı, geliştirdiği etkileşimli araçlar ve yayınlarla bireylerin dirençliliğine katkıda bulunmayı hedefliyor.

Bu çerçevede santralistanbul Kampüsü’nde proje kapsamında geliştirilen araçların tanıtıldığı bir etkinlik düzenlendi. Proje koordinatörü İstanbul Bilgi Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Emre Erdoğan’ın açılış konuşmasıyla başlayan etkinlikte bilgi düzensizlikleriyle mücadele için geliştirilen çevrim içi eğitim, oyunlar, kısa videolar, açık erişim kitap ve politika belgelerinin detayları paylaşıldı.

Kitapta farklı disiplinlerden araştırmacıların çalışmaları yer aldı

“Bilgi Düzensizliklerine Karşı Toplumsal Bilişsel Dirençlilik” başlıklı açık erişim kitap, farklı disiplinlerden araştırmacıların katkılarıyla bilgi düzensizliklerini kavramsal, siyasal ve toplumsal boyutlarıyla tartışıyor. Mayıs 2025’te düzenlenen konferansta sunulan on iki bildiriye dayanan bu yayın, yanlış bilginin yalnızca sosyal medya alışkanlıklarıyla sınırlı olmadığını; siyasal atmosferden medya yapılanmasına, toplumsal eşitsizliklerden platform yönetim modellerine kadar birçok farklı dinamiğin rol oynadığını ortaya koyuyor. Bu yönüyle kitap hem akademik araştırmalar hem de politika üretim süreçleri için kapsamlı bir kaynak niteliği taşıyor.

Sertifikalı dersler bilgi düzensizliklerinin temel kavramlarını ele alıyor

Proje kapsamında bilgi düzensizlikleriyle ilgili temel kavramları ve mücadele yollarını hak temelli bir yaklaşımla ele alarak öğrencilerden eğitmenlere, gazetecilerden sivil toplum aktörlerine kadar farklı gruplar için geliştirilen açık erişim çevrim içi derslerin detayları da paylaşıldı. Dersi tamamlayanların onaylı bir sertifika alabilecekleri bu dersler, herkesin ücretsiz olarak yararlanabileceği şekilde açık erişim olarak sunuluyor.

Dijital oyunlar yanlış bilgiyle mücadelede farkındalık sağlıyor

Proje, çevrimiçi derslerin yanı sıra oyunlaştırma ile de bilgi düzensizlikleriyle mücadeleye dair farkındalık kazandırmayı hedefliyor. CatchMatch, INFOCHIEF, Fanus ve Sparkline isimli dijital oyunlar kullanıcıların dijital ortamda karşılaştıkları bilgilere daha eleştirel yaklaşmalarına katkıda bulunmak amacıyla hazırlandı. Bu oyunlarda manipülasyon teknikleri, algoritmaların içerik sıralamalarına etkisi ve kullanıcı davranışlarının nasıl yönlendirildiği interaktif olarak gösteriliyor. Böylece kullanıcılar sosyal medyada karşılaştıkları içeriklerin ardındaki yönlendirme mekanizmalarını deneyimleyerek öğreniyor.

Proje kapsamında politika belgeleri hazırlandı

Yine proje kapsamında çok değerli uzmanların kaleme aldığı “Clausewitzci Bir Hibrit Savaş Teorisi”; “Dezenformasyonla Mücadelede Toplumsal Dirençliliğin Güçlendirilmesi: Uluslararası Kuruluşların ve Özellikle NATO’nun Rolü”; “Hakikat Sonrası Çağda Enformasyon Düzensizliği, Güven ve Yılmazlık: Antropolojik Bir Bakış Açısı” ve “Yapay Zekâ Çağında Bilişsel Güvenlik: Sentetik Etkiye Karşı Ulusal Esnek-Dayanıklılık Oluşturmak” başlıklı dört politika belgesi de tanıtıldı.

Etkinlik kapsamında İstanbul Bilgi Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Pınar Uyan Semerci’nin moderatörlüğünde bir panel de düzenlendi. Panelde yapay zekâ, algoritmalar, yanlış bilgi ve toplumsal eşitsizlikler arasındaki ilişkiler farklı disiplinlerden uzmanlar tarafından ele alındı.

‘Platformların iş modeli değişmedikçe sorun devam edecek’

Panelin ilk konuşmacısı İstanbul Bilgi Üniversitesi Medya Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Erkan Saka, sosyal medya platformlarının etkileşim odaklı iş modelinin yanlış bilgi ekosistemini nasıl şekillendirdiğini anlattı. Saka, “Platformlar etkileşim odaklı; insanları orada tutmak istiyorlar. Bu iş modeli sürdükçe daha sansasyonel içerikler öne çıkmaya devam edecek” dedi. Saka, çözüm için algoritmik şeffaflığın kamu tarafından talep edilmesi, teyitçilik çalışmalarının sürdürülebilir şekilde desteklenmesi ve medya okuryazarlığının yapay zekâ çağının koşullarına göre yeniden tasarlanması gerektiğini vurguladı.

‘Bilgiye erişim hakkı ifade özgürlüğünün özüdür’

Dr. Tuğçe Duygu Köksal, panelin ikinci bölümünde bilgiye erişimin demokratik toplumlar açısından taşıdığı önemi hak temelli bir çerçevede değerlendirdi. Yanlış bilginin özellikle afetler, pandemiler ve seçimler gibi kriz dönemlerinde ciddi hak ihlallerine yol açtığını belirterek “Bilgiye erişim hakkı, ifade özgürlüğünün gerçekleştirilebilmesinin aracı değil, özüdür” ifadelerini kullandı. Köksal, sosyal medyada oluşan yankı odalarının ve algoritmik önyargıların rasyonel tartışma ortamını zayıflattığını, bunun da demokratik müzakere süreçlerini olumsuz etkilediğini dile getirdi.

‘Dijital eşitsizlik sadece teknolojiye erişimden ibaret değildir’

Panelin son konuşmacısı Türk Alman Üniversitesi Kültür ve İletişim Bilimleri Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Elif Posos Devrani, toplumsal eşitsizlikler ile bilgi düzensizlikleri arasındaki karşılıklı ilişkiye odaklandı. Dijital eşitsizliğin yalnızca teknolojiye erişimle sınırlı olmadığını, bireylerin dijital imkânları etik, eleştirel ve toplumsal yararı önceleyerek kullanabilme kapasitesine de bağlı olduğunu ifade etti. Bilgi düzensizliklerinin var olan eşitsizlikleri derinleştirdiğini, eşitsizliklerin de yanlış bilgiye karşı kırılganlığı artırdığını dile getiren Posos Devrani, kendi çalışmaları bağlamında da çocukların dirençliliğinin ancak devlet, platformlar, akademi, sivil toplum, öğretmenler ve ailelerin birlikte hareket ettiği bütüncül bir sistemle mümkün olabileceğini vurguladı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Haber Kaynağı : BEYAZ

Gündem

Pusula Maraş’tan Gençlere TUSAŞ’ta Teknik Deneyim

Altınordu Akyazı Sahili Yenileniyor: Ordu’ya Modern Yaşam Alanı

Bakan Göktaş Duyurdu: KPSS ile Mülakatsız İstihdam Dönemi Başladı

Mersin Büyükşehir’den Engelli Bireylere Yaşamı Kolaylaştıran Destek

Konya Büyükşehir Belediyespor Yarı Finalde: Fenerbahçe Koleji’ne Fark Attı

Robot Tutkunları Antalya’da Buluştu: 18. MEB Yarışmasına Yoğun Katılım

Yorum Ekle

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir

Yorumunuz

Adınız Soyadınız

O AV P

1	Galatasaray	32	73	74
2	Fenerbahçe	32	71	70
3	Trabzonspor	32	59	66
4	Beşiktaş	32	56	59
5	Göztepe	32	40	52
6	Başakşehir	32	53	51
7	Samsunspor	32	43	48
8	Rizespor	32	44	40
Tamamını Göster
15	Eyüpspor	32	26	29
16	Gençlerbirliği	32	30	28
17	Kayserispor	32	24	27
18	Karagümrük	32	28	24

O AV P

1	Erzurumspor	38	82	81
2	Amed Sportif	38	81	74
3	Esenler Erokspor	38	81	74
4	Arca Çorum FK	38	63	71
5	Bodrum FK	38	71	64
6	Pendikspor	38	58	63
7	Keçiörengücü	38	73	60
8	Bandırmaspor	38	47	60
Tamamını Göster
17	Serik Belediyespor	38	44	39
18	Sakaryaspor	38	45	34
19	Hatayspor	38	33	14
20	A.Demirspor	38	22	-54

O AV P

1	Arsenal	35	67	76
2	M.City	34	69	71
3	M. United	35	63	64
4	Liverpool	35	59	58
5	Aston Villa	35	48	58
6	Bournemouth	35	55	52
7	Brentford	35	52	51
8	Brighton	35	49	50
Tamamını Göster
17	Tottenham	35	45	37
18	West Ham United	35	42	36
19	Burnley	35	35	20
20	Wolves	35	25	18

O AV P

1	Bayern Munih	32	116	83
2	B. Dortmund	32	65	67
3	RB Leipzig	32	63	62
4	Leverkusen	32	66	58
5	VfB Stuttgart	32	66	58
6	Hoffenheim	32	64	58
7	Freiburg	32	45	44
8	E. Frankfurt	32	57	43
Tamamını Göster
15	Werder Bremen	32	37	32
16	Wolfsburg	32	42	26
17	St. Pauli	32	27	26
18	FC Heidenheim	32	38	23

O AV P

1	Barcelona	34	89	88
2	Real Madrid	34	70	77
3	Villarreal	34	64	68
4	Atletico Madrid	34	58	63
5	Real Betis	34	52	53
6	Celta Vigo	34	48	47
7	Getafe	34	28	44
8	Athletic Bilbao	34	40	44
Tamamını Göster
17	Sevilla	34	41	37
18	Alaves	34	40	36
19	Levante	34	38	33
20	Real Oviedo	34	26	28

O AV P

1	Inter	35	82	82
2	SSC Napoli	35	52	70
3	AC Milan	35	48	67
4	Juventus	35	58	65
5	Roma	35	52	64
6	Como	35	59	62
7	Atalanta	35	47	55
8	Lazio	35	39	51
Tamamını Göster
17	Lecce	35	24	32
18	Cremonese	35	27	28
19	Verona	35	24	20
20	Pisa	35	25	18

O AV P

1	PSG	31	70	70
2	Lens	31	61	64
3	Lyon	32	52	60
4	Lille	32	51	58
5	Rennes	32	56	56
6	AS Monaco	32	56	54
7	Marsilya	32	59	53
8	Strasbourg	31	50	46
Tamamını Göster
15	Nice	32	36	31
16	Auxerre	32	30	28
17	Nantes	32	29	23
18	Metz	32	32	16

O AV P

1	PSV Eindhoven	32	92	78
2	Feyenoord	32	67	61
3	NEC Nijmegen	32	74	56
4	Ajax	32	61	55
5	FC Twente	32	54	55
6	Alkmaar	32	54	50
7	SC Heerenveen	32	57	50
8	FC Utrecht	32	51	47
Tamamını Göster
15	Telstar	32	44	31
16	FC Volendam	32	33	31
17	NAC Breda	32	30	25
18	Heracles	32	34	19

Bilgi Düzensizliklerine Karşı Toplumsal Bilişsel Dirençlilik Yaratmak

Yorum Ekle

Bültenimize Abone Olun