KOSAM'dan Çarpıcı Rapor: Yeni Yüzyılın Sömürgeciliği Dijital Veri İmparatorlukları ve Türkiye'nin Egemenlik Stratejisi

GİRİŞ: 06 Şubat 2026 - 10:35

Fotoğraf : BEYAZ

Kalkınma Odaklı Stratejik Araştırmalar Merkezi (KOSAM), dijital dönüşümün küresel ve yerel etkilerini bütüncül bir bakışla ele alan kapsamlı bir rapor yayımladı. “Dijital Dönüşüm Çağında Veri Kapitalizmi, Modern Emperyalizm ve Teknofeodalizm” başlıklı çalışma, veri ekonomisinin yapısal dönüşümünü, dijital sömürü mekanizmalarını ve yeni bir egemenlik biçimi olarak teknofeodalizmi analiz ediyor. Rapor, Türkiye’nin içinde bulunduğu dijital bağımlılık sarmalından çıkışı için somut politika önerileri sunuyor.

Veri Kapitalizmi ve Dijital Sömürünün Küresel Yüzü

Rapora göre, veri kapitalizmi bireylerin dijital ortamda ürettiği verilerin sistematik olarak toplanması, işlenmesi ve bu veriler üzerinden ekonomik ve siyasi kazanç elde edilmesi sürecini ifade ediyor. Büyük dijital platformların, algoritmik tahakküm aracılığıyla ekonomik faktörlerin yanı sıra aynı zamanda siyasi ve kültürel alanda da belirleyici bir güç haline geldiği belirtiliyor. Bu sürecin, kullanıcıları “dijital serf”, platformları ise “dijital derebeyi” konumuna sürükleyen teknofeodal bir düzenin doğmasına yol açtığının altı çiziliyor. Raporda, bu dönüşümün ekonomik tekelleşme, kişisel gizliliğin aşınması, toplumsal manipülasyon ve kültürel sömürü gibi çok boyutlu sonuçlarına dikkat çekiliyor.

Türkiye’nin Veri Ekonomisindeki İkili Konumu ve Riskler

Türkiye, küresel veri sistemine önemli ölçüde veri sağlayan ancak bu verileri ekonomik, teknolojik ve kültürel değere dönüştürmede sınırlı kalan bir ülke konumunda. Raporda vurgulandığı üzere, dijital reklam pazarının yaklaşık %80’i yabancı platformların kontrolünde. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun (KVKK) Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile tam uyumlu olmaması, denetim mekanizmalarının yetersizliği ve dijital okuryazarlık seviyesinin düşüklüğü, Türkiye’yi “veri kolonisi” olma riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Özellikle KOBİ’ler ve dijital platform çalışanları, algoritmik ekosistemlere bağımlı hale gelerek tek taraflı kurallara tabi oluyor.

KOSAM’ın Politika Önerileri: Dijital Egemenlik İçin Çok Boyutlu Bir Yol Haritası

Rapor, Türkiye’nin dijital sömürüden çıkışı ve dijital egemenliğini güçlendirmesi için beş ana başlıkta somut öneriler sunuyor. Hukuki ve kurumsal alanda KVKK’nın GDPR ile tam uyumlaştırılması, dijital rekabet yasalarının hayata geçirilmesi ve bağımsız bir Veri Koruma Kurumu’nun oluşturulması öne çıkıyor. Teknolojik bağımsızlık için yerli ve açık kaynak çözümlerin kamu kurumlarında yaygınlaştırılması, yerli bulut ve veri merkezlerinin kurulması öngörülüyor. Toplumsal dönüşüm kapsamında dijital okuryazarlık eğitimlerinin müfredata eklenmesi, veri kooperatiflerinin desteklenmesi ve algoritmik farkındalığın artırılması hedefleniyor. Kültürel bağımsızlık için yerli dijital medya platformları ve içerik üreticilerinin desteklenmesi, anlatı hakkının yasal güvenceye alınması vurgulanıyor. Uluslararası iş birlikleri çerçevesinde ise OECD, G20 ve bölgesel platformlarda etkin rol alınması, dijital egemenlik politikalarının küresel ölçekte savunulması öneriliyor.

Rapor, dijital egemenlik mücadelesinin aşamalı bir plan dahilinde yürütülmesini öneriyor. Kısa vadede (0-2 yıl) KVKK reformunun tamamlanması, dijital okuryazarlık eğitimlerinin başlatılması ve açık kaynak dönüşüm programlarının hayata geçirilmesi hedefleniyor. Orta vadede (2-5 yıl) yerli bulut ve veri merkezlerinin kurulması, veri kooperatiflerinin yaygınlaştırılması ve yerli yapay zekâ altyapılarının desteklenmesi öngörülüyor. Uzun vadede (5 yıl ve sonrası) ise uluslararası veri diplomasisinin güçlendirilmesi, kültürel anlatı altyapılarının tamamlanması ve kapsamlı bir dijital anayasa ile dijital vatandaşlık sistemlerinin oluşturulması amaçlanıyor.

KOSAM’ın bu raporu, dijital dönüşümün yalnızca teknolojik bir meseleden ibaret olmadığını; ekonomik, siyasi, kültürel ve toplumsal boyutlarıyla bütüncül bir politika yaklaşımını gerektirdiğini ortaya koyuyor. Türkiye’nin dijital egemenlik yolculuğu, ancak çok paydaşlı, şeffaf ve hak temelli bir stratejiyle başarıya ulaşabilir. Rapor, akademi, kamu, özel sektör ve sivil toplum için yol gösterici bir kaynak olmayı amaçlıyor.

Raporun tam metnine KOSAM web sitesinden (kosam.org) ulaşılabilir.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Haber Kaynağı : BEYAZ

Gündem

D-100'ün iki noktasında hız sınırları değişiyor

Gençlerde kalp çarpıntısı ve göğüs ağrısı şikayetleri yaygınlaşıyor!

Seferihisar 6 Şubat'ı unutmadı

Seferihisar'dan Arguvan'a kardeşlik eli

Müşterilerin tercihi ESET

Çeşme Belediyesi Yağmurla Mücadelede Tüm Ekipleriyle Sahada

Yorum Ekle

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir

Yorumunuz

Adınız Soyadınız

O AV P

1	Galatasaray	20	47	49
2	Fenerbahçe	20	45	46
3	Trabzonspor	20	38	42
4	Göztepe	20	27	39
5	Beşiktaş	20	35	36
6	Başakşehir	20	34	30
7	Samsunspor	20	24	30
8	Gaziantep FK	20	27	25
Tamamını Göster
15	Eyüpspor	20	16	18
16	Kasımpaşa	20	15	16
17	Kayserispor	20	16	15
18	Karagümrük	20	17	9

O AV P

1	Amed Sportif	23	51	46
2	Erzurumspor	23	43	45
3	Esenler Erokspor	23	50	44
4	Arca Çorum FK	23	35	41
5	Bodrum FK	23	44	39
6	Pendikspor	23	34	39
7	Bandırmaspor	23	31	36
8	Boluspor	23	41	35
Tamamını Göster
17	Serik Belediyespor	23	23	26
18	Sakaryaspor	23	32	23
19	Hatayspor	23	18	7
20	A.Demirspor	23	15	-28

O AV P

1	Arsenal	24	46	53
2	M.City	24	49	47
3	Aston Villa	24	35	46
4	M. United	24	44	41
5	Chelsea	24	42	40
6	Liverpool	24	39	39
7	Brentford	24	36	36
8	Sunderland	24	27	36
Tamamını Göster
17	N. Forest	24	24	26
18	West Ham United	24	29	20
19	Burnley	24	25	15
20	Wolves	24	15	8

O AV P

1	Bayern Munih	20	74	51
2	B. Dortmund	20	41	45
3	Hoffenheim	20	43	42
4	VfB Stuttgart	20	37	39
5	RB Leipzig	20	38	36
6	Leverkusen	19	38	35
7	Freiburg	20	31	27
8	E. Frankfurt	20	40	27
Tamamını Göster
15	Werder Bremen	20	22	19
16	Mainz 05	20	23	18
17	St. Pauli	20	18	14
18	FC Heidenheim	20	19	13

O AV P

1	Barcelona	22	60	55
2	Real Madrid	22	47	54
3	Atletico Madrid	22	38	45
4	Villarreal	21	39	42
5	Real Betis	22	36	35
6	Espanyol	22	26	34
7	Celta Vigo	22	29	33
8	Real Sociedad	22	30	28
Tamamını Göster
17	Getafe	22	16	23
18	Rayo Vallecano	22	18	22
19	Levante	21	24	18
20	Real Oviedo	22	12	16

O AV P

1	Inter	23	52	55
2	AC Milan	23	38	50
3	SSC Napoli	23	33	46
4	Juventus	23	39	45
5	Roma	23	27	43
6	Como	23	37	41
7	Atalanta	23	30	36
8	Lazio	23	24	32
Tamamını Göster
17	Lecce	23	13	18
18	Fiorentina	23	25	17
19	Pisa	23	19	14
20	Verona	23	18	14

O AV P

1	PSG	20	43	48
2	Lens	20	34	46
3	Marsilya	20	46	39
4	Lyon	20	33	39
5	Lille	20	34	32
6	Rennes	20	30	31
7	Strasbourg	20	33	30
8	Toulouse	20	31	30
Tamamını Göster
15	Le Havre	20	16	20
16	Nantes	20	19	14
17	Auxerre	20	14	13
18	Metz	20	21	12

O AV P

1	PSV Eindhoven	21	64	56
2	Feyenoord	21	51	39
3	NEC Nijmegen	20	52	38
4	Ajax	21	41	38
5	S. Rotterdam	21	27	35
6	Alkmaar	21	36	32
7	FC Twente	21	31	31
8	FC Groningen	21	28	31
Tamamını Göster
15	FC Volendam	21	22	18
16	Heracles	21	30	17
17	NAC Breda	21	23	16
18	Telstar	21	25	16