Görünmeyen sessiz salgın: Toplumsal cinsiyet eşitsizliği sağlığı tehdit ediyor

İstinye Üniversitesi Sağlık Yönetimi doktora programı mezunu Dr.

GİRİŞ: 11 Şubat 2026 - 10:56

Görünmeyen sessiz salgın: Toplumsal cinsiyet eşitsizliği sağlığı tehdit ediyor

Fotoğraf : BEYAZ

İstinye Üniversitesi Sağlık Yönetimi doktora programı mezunu Dr. Elif Akdemirel’in“Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliğinin Sağlık Sonuçları ile İlişkisi” başlıklı araştırması, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yalnızca bir hak ihlali değil, aynı zamanda küresel ölçekte etkili bir halk sağlığı sorunu olduğunu ortaya koyuyor. Akdemirel, eşitsizliğin yaygınlığı, sürekliliği ve önlenebilir sağlık sonuçlarına yol açması nedeniyle “görünmeyen, sessiz bir salgın” olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Araştırmaya göre, kadınların cinsiyetleri nedeniyle maruz kaldıkları ayrımcılık, sağlıklarını hem doğrudan hem de dolaylı biçimde olumsuz etkiliyor. Sağlık bilgisine ve hizmetlerine erişimdeki engeller, düşük eğitim ve gelir düzeyi, karar alma mekanizmalarından dışlanma gibi faktörler; istenmeyen gebelikler, anne ölümleri, cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve şiddet gibi riskleri artırıyor. Birleşmiş Milletler verileri, her beş kız çocuğundan birinin 18 yaşından önce evlendirildiğini ve dünya genelinde 230 milyon kız çocuğu ve kadının kadın sünnetine maruz kaldığını ortaya koyuyor.

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği erkekleri de etkiliyor

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği yalnızca kadınları değil, erkekleri de etkiliyor. Akdemirel’e göre erkeklere yüklenen riskli davranış kalıpları; sigara, alkol ve madde kullanımını artırırken, sağlık hizmetlerinden yararlanma isteksizliği erken ölümlere yol açabiliyor. Bu durum, önlenebilir hastalıklar nedeniyle yaşam süresinin kısalmasına neden oluyor.

Araştırma, eşitsizliğin kuşaklar arası sağlık sorunlarını da derinleştirdiğini gösteriyor. Anne eğitiminin düşüklüğü, yetersiz beslenme ve sağlık hizmetlerine erişimdeki sorunlar; düşük doğum ağırlıklı bebeklerin dünyaya gelmesine ve bebek-çocuk ölümlerinin artmasına yol açıyor. Akdemirel, bu tablonun çocuk ölümlerinin yalnızca yoksullukla değil, eğitim, sağlık ve gelir gibi temel kaynakların adaletsiz dağılımıyla ilişkili olduğunu vurguluyor.

Bütüncül politikalar gerekiyor

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın 2025 raporuna göre, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin en yüksek olduğu ülkeler arasında Yemen, Nijerya, Somali, Çad ve Afganistan yer alıyor. Bu ülkelerde anne ölüm oranları ve adölesan doğurganlık hızları son derece yüksekken, Danimarka ve Norveç gibi eşitlikte iyi performans gösteren ülkelerde hem yaşam süresi daha uzun hem de anne ve çocuk ölümleri çok daha düşük seviyelerde.

Akdemirel, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasının kısa vadede anne ölümleri ve adölesan gebeliklerde, uzun vadede ise kuşaklar arası sağlık eşitsizliklerinde belirgin iyileşmeler yaratacağını belirtiyor. Ancak bunun yalnızca sağlık politikalarıyla değil; eğitim, istihdam, sosyal güvence ve karar alma süreçlerinde eşitliği hedefleyen bütüncül politikalarla mümkün olabileceğinin altını çiziyor.

Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri ise toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin doğumda beklenen yaşam süresini kısaltması. Bu sonuç, “eşitsizlik öldürür” ifadesinin bilimsel karşılığını ortaya koyarken, politika yapıcılara da net bir uyarı sunuyor: Sağlıkta kalıcı ve sürdürülebilir iyileşme, ancak toplumsal cinsiyet eşitliğini merkeze alan önleyici ve sektörler arası politikalarla mümkün.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Haber Kaynağı : BEYAZ

Gündem

Epilepsi, gençleri sosyal yaşamdan uzaklaştırabiliyor!

TAV İşletme Hizmetleri ile Kepler Club'dan havalimanı misafirperverliğinde yeni dönem

Çocuk suçluluğu tüm boyutlarıyla ele alındı!

Nilüfer Belediyespor Eker'den muhteşem dönüş

Başkan Şadi Özdemir yüksek teknolojiyi işaret etti

Yorum Ekle

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir

Yorumunuz

Adınız Soyadınız

O AV P

1	Galatasaray	21	50	52
2	Fenerbahçe	21	48	49
3	Trabzonspor	21	41	45
4	Göztepe	21	27	40
5	Beşiktaş	21	37	37
6	Başakşehir	21	36	33
7	Samsunspor	21	24	30
8	Gaziantep FK	21	29	28
Tamamını Göster
15	Eyüpspor	21	17	18
16	Kasımpaşa	21	16	16
17	Kayserispor	21	17	15
18	Karagümrük	21	18	12

O AV P

1	Amed Sportif	24	53	49
2	Erzurumspor	24	44	48
3	Esenler Erokspor	24	55	47
4	Bodrum FK	24	49	42
5	Arca Çorum FK	24	36	41
6	Pendikspor	24	34	39
7	Iğdır FK	24	33	37
8	Keçiörengücü	24	46	36
Tamamını Göster
17	Serik Belediyespor	24	24	26
18	Sakaryaspor	24	32	23
19	Hatayspor	24	18	7
20	A.Demirspor	24	15	-28

O AV P

1	Arsenal	25	49	56
2	M.City	25	51	50
3	Aston Villa	25	36	47
4	M. United	26	47	45
5	Chelsea	26	47	44
6	Liverpool	25	40	39
7	Brentford	25	39	39
8	Everton	26	29	37
Tamamını Göster
17	N. Forest	25	25	26
18	West Ham United	26	32	24
19	Burnley	25	25	15
20	Wolves	25	16	8

O AV P

1	Bayern Munih	21	79	54
2	B. Dortmund	21	43	48
3	Hoffenheim	21	44	42
4	RB Leipzig	21	40	39
5	VfB Stuttgart	21	38	39
6	Leverkusen	20	39	36
7	Freiburg	21	32	30
8	E. Frankfurt	21	41	28
Tamamını Göster
15	Wolfsburg	21	29	19
16	Werder Bremen	21	22	19
17	St. Pauli	21	20	17
18	FC Heidenheim	21	19	13

O AV P

1	Barcelona	23	63	58
2	Real Madrid	23	49	57
3	Atletico Madrid	23	38	45
4	Villarreal	22	43	45
5	Real Betis	23	37	38
6	Espanyol	23	27	34
7	Celta Vigo	23	30	33
8	Real Sociedad	23	33	31
Tamamını Göster
17	Valencia	23	23	23
18	Rayo Vallecano	22	18	22
19	Levante	22	26	18
20	Real Oviedo	22	12	16

O AV P

1	Inter	24	57	58
2	AC Milan	23	38	50
3	SSC Napoli	24	36	49
4	Juventus	24	41	46
5	Roma	24	29	46
6	Como	23	37	41
7	Atalanta	24	32	39
8	Lazio	24	26	33
Tamamını Göster
17	Lecce	24	15	21
18	Fiorentina	24	27	18
19	Pisa	24	19	15
20	Verona	24	18	15

O AV P

1	PSG	21	48	51
2	Lens	21	37	49
3	Lyon	21	34	42
4	Marsilya	21	46	39
5	Lille	21	34	33
6	Rennes	21	31	31
7	Strasbourg	21	34	30
8	Toulouse	21	31	30
Tamamını Göster
15	Paris FC	21	26	22
16	Auxerre	21	14	14
17	Nantes	21	19	14
18	Metz	21	21	13

O AV P

1	PSV Eindhoven	22	66	59
2	Feyenoord	22	52	42
3	NEC Nijmegen	21	56	41
4	Ajax	22	42	39
5	S. Rotterdam	22	29	36
6	FC Twente	22	36	34
7	Alkmaar	22	37	33
8	FC Groningen	22	29	31
Tamamını Göster
15	FC Volendam	22	24	21
16	Telstar	22	26	17
17	Heracles	22	31	17
18	NAC Breda	22	23	16