Aşırı Düşünme ile Başa Çıkma Rehberi

Bozuk plak gibi bazı düşüncelere takılmış kendinizi düşünmekten alamıyor, zihniniz düşüncelere hapsolmuş ana odaklanamıyor, geçmişin keşkeleriyle veya geleceğin kuruntuları/kabuslarıyla mı yaşıyorsunuz?

GİRİŞ: 07 Nisan 2025 - 12:55

Fotoğraf : BEYAZ

ABONE OL

Aşırı Düşünme ile Başa Çıkma Rehberi

Yeditepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Başkanı Doç. Dr. Berke Kırıkkanat, aşırı düşünmeye dair bilgiler vererek bundan kurtulmanın yollarını anlattı.

“Düşüncelerin İçeriğiyle Tükenme Hali”

Bir ya da birden fazla konu hakkında zihnimizin düşünce seyahatlerine çıkma eğiliminde olduğunu belirten Doç. Dr. Kırıkkanat, düşünceler üzerine düşünme yetimizin (metacognition) bizi diğer canlılardan ayıran önemli bir yetimiz olduğuna dikkat çekti. Kırıkkanat, “Düşünceler üzerine düşünmenin sınırlarını bilememek bireyi aşırı düşünme tuzağına düşürmektedir” dedi.

“Aşırı düşünme, tehlikeli, işlevsel ve sağlıklı olmayan bir düşünme alışkanlığıdır. Düşüncelerin içeriğiyle tükenme halidir” diyen Berke Kırıkkanat, “Aşırı düşünme, eyleme dönüştürmek yerine bir düşünce üzerinde saatlerce zaman harcamayı da içinde barındırır. Karar vermeyi ve harekete geçmeyi zorlaştırır. Problemi gereğinden fazla önem vererek düşünme halini kapsar” ifadelerini kullandı.

Neden Takılıp Kalıyoruz?

• Bireyin hayatının her alanını kontrol etme arzusu,

• Belirsizliğe tahammülsüzlük,

• Her şeye çare arama eğilimi,

• Pişman olmaktan, başarısız olmaktan korkma,

• Kusursuz olmak için çok çabalama,

• Olayları felaketleştirme, yaşanılmış deneyimleri aşırı genelleme, ya hep ya hiç düşünme tarzı.

Yol Açtığı Sorunlar

• Düşük ruhsal ve bedensel enerji,

• Düşük yaşam doyumu,

• Odaklanma problemleri,

• Ruhsal rahatsızlık,

• Uykusuzluk,

• Eylemsizlik hali.

Aşırı Düşünmeden Kurtulmanın Yolları

Doç. Dr. Berke Kırıkkanat, aşırı düşünmeden kurtulmanın yollarını ise şu şekilde sıraladı:

Düşüncelerinizi Fark Edin: Düşünceler üzerine farkındalık, aşırı düşünme alışkanlığını azaltmada ilk basamağı oluşturur. İlgili düşünceleri, ne zaman, nerede ve neye karşı oluşturuyorsunuz? Bilinçli farkındalık egzersizleriyle; şu an ne düşünüyorsunuz ve bu düşüncenin sizde ne hissettirdiğini ve hangi tür davranışlara yol açtığını gözlemleme fırsatı bulabilirsiniz. “Bu düşünceler, gerçek mi? Şu an yaşanılan problem, benim yetilerimle kontrol edebileceğim bir konu mu?”, “Şu anı geçmişin deneyimleriyle mi yoksa geleceğin kaygılarıyla karşılıyorum?” gibi yardımcı sorularla, yaşanılan süreci gözlemleme, tarif etme ve bir ad koyma söz konusu olabilir. Bilinçli farkındalık egzersizleriyle kendinizle olan iletişiminizi geliştirebilirsiniz.

Yapabileceklerinize Odaklanın: Güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerinizi tespit edin. Zihin problemler için sorduğu sorulara yanıt ararken benliğinize ilişkin farkındalığınız ve bilginiz (self-knowledge) yapabileceklerinize odaklanmanızı sağlar. İlgili farkındalık, her şeyi çözebilmenin mümkün olmadığını bireye hatırlatmaktadır.

Düşünme Hataları Üzerine Çalışın: “Zihnin söylediklerinin gerçeklik payı var mı? Bu düşüncelerin bir faydası var mı? Zararları neler? Bu durumun başka bir açıklaması olabilir mi?” gibi yardımcı sorular, bunların yalnızca düşünce olduğuna dair farkındalığı artırır. “Ya daha kötü olursa?” gibi felaketleştirici senaryolar, “Geçen sınavda yapamadım, şimdi de yapamam” gibi aşırı genellemeler, “Kusursuz olmalıyım. Olamazsam biterim” gibi yap hep ya hiç düşünme hataları üzerine çalışma ve alternatif rasyonel düşünme biçimleri geliştirme, aşırı düşünme alışkanlığını azaltabilir.

Dikkat Dağıtıcı Egzersizler Yapın: Düşüncelerden kurtulmak veya bastırmak yerine dikkat dağıtıcı egzersizlere başvurulabilir. Bunlar arasında bireyin hoşuna giden aktivitelere / hobilere yönelmesi, etrafındaki bir nesneyi 5 duyu organıyla, “Nasıl görünüyor, nasıl kokuyor, sesi nasıl, yumuşak mı, tadı var mı gibi sorularla tanımlamaya çalışması, hoşuna giden bir yeri hayal etmesi ve o hayali 5 duyu organıyla deneyimlemesi gibi egzersizler destekleyici rol oynar. Kurtulmak yerine önce gözlemleme, tanıma ve düşüncenin yarattığı duyguyu kabullenme (Bu bir kaygı, bu bir öfke gibi) aşırı düşünme ile başa çıkmada önemli bir basamaktır.

Kusursuz Olmadığınızı Kabullenin: Hataya, tüm olasılıklara açık olmak, psikolojik esnekliği beraberinde getirir. Hayatın her alanını kontrol etmenin mümkün olmadığını kabullenmek belirsizliğe karşı tahammülü arttırır. Kendimizi suçlamadan hata yaptığımızda kendimizi affedebilme aşırı düşünme girdabına düşmemizi engelleyebilir.

Destekleyici Bir Çevreye Sahip Olmak: Duygular ve düşünceler bulaşıcı olduğundan çevremizdekilerin kaygılı ve olumsuz sözlerini beynimiz gerçeklik olarak algılayabilir. Bu bağlamda aşırı düşünme eğilimini tetikleyebilecek kişilerle ilişkileri sınırlı tutmak yardımcı olabilir.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Haber Kaynağı : BEYAZ

Gündem

Vali Abdullah Küçük’ten Belören Jandarma Karakoluna ziyaret

Vali Abdullah Küçük’ten SYDV’ye ziyaret

İmam hatipli gençler sporun birleştirici gücünde buluştu

Belören Beldesinde asırlık lezzetin hasat heyecanı başladı

Kilis’te Ormanlık Alanlara Girişler Yangın Riski Nedeniyle Yasaklandı

Tahir Büyükakın’dan Esnaf Odaları Birliğine Ziyaret

Yorum Ekle

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir

Yorumunuz

Adınız Soyadınız

O AV P

1	Galatasaray	34	77	77
2	Fenerbahçe	34	77	74
3	Trabzonspor	34	61	69
4	Beşiktaş	34	59	60
5	Başakşehir	34	58	57
6	Göztepe	34	42	55
7	Samsunspor	34	46	51
8	Rizespor	34	46	41
Tamamını Göster
15	Eyüpspor	34	33	33
16	Antalyaspor	34	33	32
17	Kayserispor	34	27	30
18	Karagümrük	34	31	30

O AV P

1	Erzurumspor	38	82	81
2	Amed Sportif	38	81	74
3	Esenler Erokspor	38	81	74
4	Arca Çorum FK	38	63	71
5	Bodrum FK	38	71	64
6	Pendikspor	38	58	63
7	Keçiörengücü	38	73	60
8	Bandırmaspor	38	47	60
Tamamını Göster
17	Serik Belediyespor	38	44	39
18	Sakaryaspor	38	45	34
19	Hatayspor	38	33	14
20	A.Demirspor	38	22	-54

O AV P

1	Arsenal	38	71	85
2	M.City	38	77	78
3	M. United	38	69	71
4	Aston Villa	38	56	65
5	Liverpool	38	63	60
6	Bournemouth	38	58	57
7	Sunderland	38	42	54
8	Brighton	38	52	53
Tamamını Göster
17	Tottenham	38	48	41
18	West Ham United	38	46	39
19	Burnley	38	38	22
20	Wolves	38	27	20

O AV P

1	Bayern Munih	34	122	89
2	B. Dortmund	34	70	73
3	RB Leipzig	34	66	65
4	VfB Stuttgart	34	71	62
5	Hoffenheim	34	65	61
6	Leverkusen	34	68	59
7	Freiburg	34	51	47
8	E. Frankfurt	34	61	44
Tamamını Göster
15	Werder Bremen	34	37	32
16	Wolfsburg	34	45	29
17	FC Heidenheim	34	41	26
18	St. Pauli	34	29	26

O AV P

1	Barcelona	38	95	94
2	Real Madrid	38	77	86
3	Villarreal	38	72	72
4	Atletico Madrid	38	62	69
5	Real Betis	38	59	60
6	Celta Vigo	38	53	54
7	Getafe	38	32	51
8	Rayo Vallecano	38	41	50
Tamamını Göster
17	Osasuna	38	44	42
18	Mallorca	38	47	42
19	Girona	38	39	41
20	Real Oviedo	38	26	29

O AV P

1	Inter	38	89	87
2	SSC Napoli	38	58	76
3	Roma	38	59	73
4	Como	38	65	71
5	AC Milan	38	53	70
6	Juventus	38	61	69
7	Atalanta	38	51	59
8	Bologna	38	49	56
Tamamını Göster
17	Lecce	38	28	38
18	Cremonese	38	32	34
19	Verona	38	25	21
20	Pisa	38	26	18

O AV P

1	PSG	34	74	76
2	Lens	34	66	70
3	Lille	34	52	61
4	Lyon	34	53	60
5	Marsilya	34	63	59
6	Rennes	34	59	59
7	AS Monaco	34	60	54
8	Strasbourg	34	58	53
Tamamını Göster
15	Auxerre	34	34	34
16	Nice	34	37	32
17	Nantes	34	29	24
18	Metz	34	32	17

O AV P

1	PSV Eindhoven	34	101	84
2	Feyenoord	34	70	65
3	NEC Nijmegen	34	77	59
4	FC Twente	34	59	58
5	Ajax	34	62	56
6	FC Utrecht	34	55	53
7	Alkmaar	34	58	52
8	SC Heerenveen	34	57	51
Tamamını Göster
15	PEC Zwolle	34	44	37
16	FC Volendam	34	35	32
17	NAC Breda	34	35	29
18	Heracles	34	35	19

Aşırı Düşünme ile Başa Çıkma Rehberi

Yorum Ekle

Bültenimize Abone Olun