Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) harcaması 2025 yılında 980 milyar 428 milyon TL'ye yükseldi

Gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması 2025 yılında bir önceki yıla göre 328 milyar 607 milyon TL artarak 980 milyar 428 milyon TL’ye yükseldi.

Gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması, 2024-2025

Ar-Ge harcamasının gayrisafi yurt içi hâsıla (GSYH) içindeki payı %1,55 oldu

Gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcamasının GSYH içindeki oranı 2024 yılında %1,46 iken, 2025 yılında 63 trilyon 240 milyar 523 milyon TL’lik GSYH içindeki oranı %1,55 oldu.

Ar-Ge harcamasının GSYH içindeki payı, 2009-2025

En fazla Ar-Ge harcaması mali ve mali olmayan şirketler tarafından yapıldı

Ar-Ge harcamalarında mali ve mali olmayan şirketler %65,0 ile en büyük paya sahip olurken, bunu %30,3 ile yükseköğretim takip etti. Genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşların Ar-Ge harcamalarının payı ise %4,7 oldu. Ar-Ge harcamaları içerisinde personel harcamaları %58,8 ile en büyük harcama kalemini oluşturdu.

(1) Kâr amacı olmayan kuruluşlar da dâhildir.

Grafikteki rakamlar, yuvarlamadan dolayı toplam 100’ü vermeyebilir.

Mali ve mali olmayan şirketler Ar-Ge finansmanında %52,5 ile ilk sırada yer aldı

Ar-Ge harcamalarının 2025 yılında %52,5’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından finanse edilirken genel devlet Ar-Ge harcamalarının %31,1’ini, yükseköğretim %14,1’ini, yurt dışı kaynaklar %2,3’ünü ve diğer yurt içi kaynaklar yaklaşık olarak %0,01’ini finanse etti.

Sektörlere göre finans kaynakları dağılımı, 2025

Grafikteki rakamlar, yuvarlamadan dolayı toplam 100’ü vermeyebilir.

Tam zaman eşdeğeri cinsinden 317 bin 982 Ar-Ge personeli çalıştı

Tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden 2025 yılında toplam 317 bin 982 kişi Ar-Ge personeli olarak çalıştı. Sektörler itibarı ile dağılımına bakıldığında ise TZE cinsinden toplam Ar-Ge personelinin 2025 yılında %67,9’u mali ve mali olmayan şirketlerde, %29,0’ı yükseköğretimde ve %3,0’ı genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda yer aldı.

TZE cinsinden kadın Ar-Ge personelinin oranı %34,1 oldu   

TZE cinsinden kadın Ar-Ge personel sayısı, 2025 yılında 108 bin 453 kişi ile toplam Ar-Ge personel sayısının %34,1’ini oluşturdu. Sektörler itibarıyla TZE cinsinden kadın Ar-Ge personel oranı yükseköğretimde %48,1, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda %32,2, mali ve mali olmayan şirketlerde ise %28,2 oldu.

TZE cinsinden Ar-Ge insan kaynağının cinsiyete göre sektör içi dağılımı, 2025

(1) Kâr amacı olmayan kuruluşlar da dâhildir.

Ar-Ge personelinin %31,0’ı doktora veya eşdeğeri eğitim seviyesine sahip

Ar-Ge personeli öğrenim durumuna göre incelendiğinde, Ar-Ge personelinin %40,6’sının lisans eğitim düzeyine sahip olduğu görüldü. Bunu sırasıyla %31,0 ile doktora veya eşdeğeri, %19,4 ile yüksek lisans, %4,9 ile meslek yüksekokulu ve %4,1 ile lise ve altı kategorileri takip etti. TZE cinsinden Ar-Ge personelinin eğitim durumuna göre dağılımı ise sırasıyla; %49,6 ile lisans, %21,4 ile doktora veya eşdeğeri, %18,5 ile yüksek lisans, %5,9 ile meslek yüksekokulu ve %4,6 ile lise ve altı eğitim düzeyi şeklinde oldu.

Öğrenim durumuna göre sayı ve TZE cinsinden Ar-Ge personeli, 2025

      Ar-Ge personeli öğrenim durumu (Sayı)                                      Ar-Ge personeli öğrenim durumu (TZE)

Grafikteki rakamlar, yuvarlamadan dolayı toplam 100’ü vermeyebilir.

En fazla Ar-Ge harcaması TR10 (İstanbul) bölgesinde gerçekleşti

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) 2. Düzeye göre 2025 yılında Ar-Ge harcamalarının en yüksek olduğu bölge toplam Ar-Ge harcamasının %31,8’ini gerçekleştiren TR10 (İstanbul) iken, bunu %30,0 ile TR51 (Ankara) ve %9,5 ile TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) bölgesi takip etti.

Toplam Ar-Ge personel sayısının %32,2’si TR10 (İstanbul), %19,8’i TR51 (Ankara) ve %8,4’ü TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) bölgesinde istihdam edildi.

Mali ve mali olmayan şirketlerde Ar-Ge harcamasının %54,9’u Ar-Ge merkezlerinde yapıldı

Mali ve mali olmayan şirketler tarafından 2025 yılında gerçekleştirilen 637 milyar 252 milyon TL Ar-Ge harcamasının %54,9’u Ar-Ge merkezlerinde gerçekleştirildi. Ar-Ge merkezlerinde yapılan Ar-Ge harcamasının %89,5’i, 250 ve üzeri çalışan sayısına sahip olan girişimler tarafından yapıldı.

En fazla Ar-Ge harcaması yüksek teknoloji faaliyetlerindeki girişimler tarafından yapıldı

İmalat sanayinde Ar-Ge faaliyeti yürüten girişimler teknoloji düzeylerine göre sınıflandırıldığında, 2025 yılında imalat sanayinde gerçekleştirilen 322 milyar 656 milyon TL Ar-Ge harcamasının %47,7’sinin yüksek teknoloji faaliyetinde yer alan girişimler tarafından gerçekleştirildiği görüldü. İmalat sanayindeki toplam Ar-Ge harcamasının %40,7’si orta yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimler, %7,2’si orta düşük teknoloji faaliyetindeki girişimler ve %4,4’ü düşük teknoloji faaliyetindeki girişimler tarafından yapıldı.

İmalat sanayinde gerçekleştirilen Ar-Ge harcamalarının teknoloji düzeyine göre dağılımı, 2015-2025

Grafikteki rakamlar, yuvarlamadan dolayı toplam 100’ü vermeyebilir.

2025 yılı verileri NACE Rev.2.1 sınıflamasına göre hesaplanmıştır.

İmalat sanayinde Ar-Ge faaliyeti yürüten girişimlerdeki araştırmacı sayıları incelendiğinde 2025 yılında en fazla araştırmacının 32 bin 399 kişi ile orta yüksek teknoloji faaliyeti yürüten girişimler tarafından istihdam edildiği görüldü. Bunu 23 bin 298 araştırmacı istihdamı ile yüksek teknoloji faaliyeti yürüten girişimler takip etti. TZE cinsinden araştırmacı sayıları dikkate alındığında da en fazla değerin 29 bin 697 ile orta yüksek teknoloji faaliyeti yürüten girişimlerde olduğu saptandı.

İmalat sanayinde Ar-Ge faaliyeti yürüten girişimlerin teknoloji düzeyine göre araştırmacı sayıları, 2025

Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin özel sektör Ar-Ge harcaması içerisindeki payı  %26,5 oldu

Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin, mali ve mali olmayan şirketlerin Ar-Ge harcaması içerisindeki payı 2015 yılında %14,8 iken 2025 yılında %26,5’e yükseldi. Mali ve mali olmayan şirketlerin Ar-Ge harcaması 2015 yılında 11,2 milyar TL iken, bu harcamalar 2025 yılında 637,3 milyar TL’ye ulaştı.

Mali ve mali olmayan şirketlerin Ar-Ge harcamaları ve dolaylı Ar-Ge teşviklerinin payı, 2015-2025

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı