Doğayla Uyumlu Yaşamalıyız: Plastik Kirliliğine Son Ver, Yaşamı Koru!

GİRİŞ: 04 Haziran 2025 - 11:36

Fotoğraf : BEYAZ

TEMA Vakfı, Dünya Çevre Günü'nde plastik kirliliğinin çevre, iklim ve insan sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekerek toplumun tüm kesimlerini acilen birlikte harekete geçmeye çağırdı. Vakfın Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, "Dünya plastik içinde boğuluyor; bu kirlilik, iklim krizinden halk sağlığına, biyolojik çeşitlilik kaybından sosyal refaha kadar birçok alanda çevresel tehditler yaratıyor." dedi.

Bugün, üretim ve tüketim biçimlerimiz nedeniyle dünyada yaklaşık 10 milyar ton plastik üretilmiş durumda. Bu plastiklerin yaklaşık %90’ı doğada kalıcı atık haline gelerek toprağımıza, su varlıklarımıza, gıdamıza ve hatta insan vücuduna kadar ulaşıyor. Bu tablo, artık kaybedecek zamanımız olmadığını ve doğayla uyumlu bir yaşam kurmanın her zamankinden daha önemli hale geldiğini gösteriyor.

Küresel çevre sorunlarına dikkat çekmek ve ortak eylemi teşvik etmek amacıyla her yıl, 5 Haziran’da kutlanan Dünya Çevre Günü, önemli bir farkındalık günü niteliği taşıyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) öncülüğünde bu yıl "Plastik Kirliliğine Son Ver – Beat Plastic Pollution" temasıyla gezegenimizi plastik kirliliğinden kurtarmak için acil bir çağrı yapılıyor.

Plastik her yerde: Toprakta, suda, hatta vücudumuzda

Gözle görülemeyecek kadar küçük plastik parçaları olan ve gezegenimizin her köşesine sızan mikroplastikler, bugün yalnızca deniz canlılarında değil; insan plasentasında, akciğer dokusunda ve kan dolaşımında dahi tespit ediliyor.

TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, bu durumun yaşamın devamlılığı için ciddi bir tehdit oluşturduğuna dikkat çekerek, "Plastik kirliliği, halk sağlığını ciddi biçimde tehdit eden yapısal bir krizdir. Pasifik Okyanusu’nda oluşan ve ‘7. Kıta’ olarak anılan 1,6 milyon kilometrekarelik plastik yığını – Türkiye’nin iki katından büyük – bu kirliliğin ulaştığı küresel boyutu açıkça ortaya koyuyor. Günde yaklaşık 2 bin çöp kamyonu dolusu plastik atık denizlere, nehirlere ve göllere karışıyor. Her yıl ise yaklaşık 19 ila 23 milyon ton plastik su ekosistemlerine taşınarak doğal yaşam alanlarını bozuyor ve biyolojik çeşitliliği tehdit ediyor." ifadelerinde bulundu.

"Plastik kirliliği sadece bir atık sorunu değil, iklim krizinin görünmeyen yakıtıdır"

Plastik kirliliğinin iklim sistemlerini de doğrudan etkilediğine işaret eden Ataç, bu kirliliğin doğal yaşam alanlarını ve ekosistemleri bozarak iklim değişikliğine uyum sağlama kapasitelerini azalttığını; milyonlarca insanın geçim kaynakları, gıda üretim olanakları ve sosyal refahı üzerinde doğrudan olumsuz etkiler yarattığını belirtti:

"Plastik kirliliği sadece bir atık yönetim sorunu değil, iklim krizinin görünmeyen yakıtıdır. Tek kullanımlık plastik üretiminin yaklaşık %98’i fosil yakıtlara ve petrokimyasallara dayanıyor. Yani petrolden plastiğe, plastikten krize uzanan bir döngüyle karşı karşıyayız. Fosil yakıt bazlı plastiklerin üretimi, kullanımı ve bertarafı sırasında ortaya çıkan sera gazı emisyonlarının, 2040 yılına kadar küresel karbon bütçesinin %19’una ulaşacağı öngörülüyor. Bu nedenle plastik kirliliği artık iklim krizinin doğrudan bir bileşenidir."

Türkiye’nin kapsamlı ve bağlayıcı bir plastik stratejisine ihtiyacı var

TEMA Vakfı, plastik kirliliğiyle mücadelede politika izleme, karar verici kurumlarla diyalog geliştirme ve kamuoyunu bilinçlendirme çalışmaları yürütüyor. Bu kapsamda Ataç, Türkiye’de yürürlükte olan yasal düzenlemelerin önemli adımlar içerdiğini, ancak tek kullanımlık plastiklerin yasaklanması ve üretici sorumluluğunun artırılması gibi alanlarda daha güçlü ve bağlayıcı stratejilere ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

2019’da başlayan plastik poşet ücretlendirme ve Depozito Yönetim Sistemi gibi uygulamaların olumlu ancak sınırlı etkiler yarattığını vurgulayan Deniz Ataç, "Plastik üretimini azaltmaya yönelik açık hedeflerin henüz belirlenmediğini görüyoruz. Türkiye'nin hâlâ Avrupa’dan en fazla plastik atık ithal eden ülkelerden biri olması, bu krizin başka bir boyutuna işaret ediyor. Geri dönüştürülemeyen atıkların büyük kısmı yakılarak bertaraf ediliyor; bu süreçte 1 ton plastiğin yakılmasıyla 2,9 ton karbondioksit salınıyor. Bu sorunu ancak doğa ile uyumlu, döngüsel bir üretim ve tüketim modeliyle aşabiliriz." ifadeleriyle somut adımlar atılması gerektiğine dikkat çekti.

Çözüm mümkün: Doğayla uyumlu bir yaşam için harekete geçmeliyiz

Plastik kirliliğini durdurmanın mümkün olduğunu, ancak bunun için üretim ve tüketim sistemlerinde köklü bir dönüşüme ihtiyaç duyulduğunu vurgulayan Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, toplumun tüm kesimlerini birlikte harekete geçmeye çağırdı:

"Tüketimi en baştan azaltmalı, tek kullanımlık ürünlerin (plastik su şişesi, plastik çatal, kaşık, bardak, pipet, poşet, ambalaj, plastik kaplar vb.) yerine yeniden kullanılabilir alternatifleri tercih etmeli, atıkları kaynağında ayrıştırmalı ve yerel yönetimleri bu sürece aktif şekilde dâhil etmeliyiz. Bireylerin, kurumların ve karar vericilerin bu dönüşümün bir parçası olması gerektiğine inanıyoruz. Bugün değilse, ne zaman?"

Son olarak bu dönüşümün yalnızca sistemler düzeyinde değil, bireylerin sürdürülebilir yaşam alışkanlıklarında da gerçekleşmesi gerektiğini belirten Ataç, erken yaşta kazandırılan doğa farkındalığının önemine dikkat çekti. Bu kapsamda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Millî Eğitim Bakanlığı iş birliği ve Tetra Pak Türkiye’nin desteğiyle yürüttükleri Sıfır Atık Eğitim Projesi ile çocukların doğa dostu alışkanlıklar ve atık yönetimi konusunda farkındalık kazandırmayı hedeflediklerini dile getirerek bugüne kadar, yaklaşık 1 milyonun üzerinde çocuğa ve 120 bin öğretmene ulaştıklarını kaydetti. Sıfır atık yaklaşımının yalnızca geri dönüşümü kapsamadığına; özellikle esas olanın daha az tüketmek, başta plastikler olmak üzere atık miktarımızı azalmak, yeniden kullanmak ve tamir etmek gibi alışkanlıklara dikkat çeken proje içerikleri sayesinde, doğal varlıkların korunması ve atık yönetimi konularında farkındalık oluşturulması amaçlanıyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Haber Kaynağı : BEYAZ

TEMA Vakfı, Dünya Çevre Günü'nde plastik kirliliğinin çevre, iklim ve insan sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekerek toplumun tüm kesimlerini acilen birlikte harekete geçmeye çağırdı.

Gündem

Engin Doğan: ‘Bir çocuğun kaybı tüm toplumun acısıdır’

CHP Gaziantep İl Başkanı Vakkas Açar: 'Bu Yıkımın Telafisi İçin Sonuna Kadar Sahadayız'

Kahtalı siyasetçi ve Mali Müşavir Balcı: ‘Bahçeli’nin Amedspor mesajı toplumsal birlik açısından kıymetli’

Bahçeli’den Amedspor’a tebrik: Fair play ve kardeşlik vurgusu

Adıyaman’da Sağanak Yağışlar Etkili Oluyor - Videolu Haber

Emir Can İğrek'ten Konserde Sürpriz

Yorum Ekle

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir

Yorumunuz

Adınız Soyadınız

O AV P

1	Galatasaray	32	73	74
2	Fenerbahçe	32	71	70
3	Trabzonspor	32	59	66
4	Beşiktaş	32	56	59
5	Göztepe	32	40	52
6	Başakşehir	32	53	51
7	Samsunspor	32	43	48
8	Rizespor	32	44	40
Tamamını Göster
15	Eyüpspor	32	26	29
16	Gençlerbirliği	32	30	28
17	Kayserispor	32	24	27
18	Karagümrük	32	28	24

O AV P

1	Erzurumspor	38	82	81
2	Amed Sportif	38	81	74
3	Esenler Erokspor	38	81	74
4	Arca Çorum FK	38	63	71
5	Bodrum FK	38	71	64
6	Pendikspor	38	58	63
7	Keçiörengücü	38	73	60
8	Bandırmaspor	38	47	60
Tamamını Göster
17	Serik Belediyespor	38	44	39
18	Sakaryaspor	38	45	34
19	Hatayspor	38	33	14
20	A.Demirspor	38	22	-54

O AV P

1	Arsenal	35	67	76
2	M.City	33	66	70
3	M. United	35	63	64
4	Liverpool	35	59	58
5	Aston Villa	35	48	58
6	Bournemouth	35	55	52
7	Brentford	35	52	51
8	Brighton	35	49	50
Tamamını Göster
17	Tottenham	35	45	37
18	West Ham United	35	42	36
19	Burnley	35	35	20
20	Wolves	35	25	18

O AV P

1	Bayern Munih	32	116	83
2	B. Dortmund	32	65	67
3	RB Leipzig	32	63	62
4	Leverkusen	32	66	58
5	VfB Stuttgart	32	66	58
6	Hoffenheim	32	64	58
7	Freiburg	32	45	44
8	E. Frankfurt	32	57	43
Tamamını Göster
15	Werder Bremen	32	37	32
16	Wolfsburg	32	42	26
17	St. Pauli	32	27	26
18	FC Heidenheim	32	38	23

O AV P

1	Barcelona	34	89	88
2	Real Madrid	34	70	77
3	Villarreal	34	64	68
4	Atletico Madrid	34	58	63
5	Real Betis	34	52	53
6	Celta Vigo	34	48	47
7	Getafe	34	28	44
8	Athletic Bilbao	34	40	44
Tamamını Göster
17	Alaves	34	40	36
18	Sevilla	33	40	34
19	Levante	34	38	33
20	Real Oviedo	34	26	28

O AV P

1	Inter	35	82	82
2	SSC Napoli	35	52	70
3	AC Milan	35	48	67
4	Juventus	35	58	65
5	Como	35	59	62
6	Roma	34	48	61
7	Atalanta	35	47	55
8	Bologna	35	42	49
Tamamını Göster
17	Lecce	35	24	32
18	Cremonese	34	26	28
19	Verona	35	24	20
20	Pisa	35	25	18

O AV P

1	PSG	31	70	70
2	Lens	31	61	64
3	Lyon	32	52	60
4	Lille	32	51	58
5	Rennes	32	56	56
6	AS Monaco	32	56	54
7	Marsilya	32	59	53
8	Strasbourg	31	50	46
Tamamını Göster
15	Nice	32	36	31
16	Auxerre	32	30	28
17	Nantes	32	29	23
18	Metz	32	32	16

O AV P

1	PSV Eindhoven	32	92	78
2	Feyenoord	32	67	61
3	NEC Nijmegen	32	74	56
4	Ajax	32	61	55
5	FC Twente	32	54	55
6	Alkmaar	32	54	50
7	SC Heerenveen	32	57	50
8	FC Utrecht	32	51	47
Tamamını Göster
15	Telstar	32	44	31
16	FC Volendam	32	33	31
17	NAC Breda	32	30	25
18	Heracles	32	34	19